Bodemdaling lokaal

Als in uw gemeente de bodem daalt, heeft dit mogelijk ernstige gevolgen voor uw bewoners, ondernemers en agrariƫrs. U kunt hier iets aan doen door thema bodemdaling een prominente plaats te geven in uw verkiezingsprogramma.

Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 is het Platform Slappe Bodem een mediacampagne gestart waarin met humor aandacht gevraagd wordt voor bodemdaling in Nederland.
>> Bekijk de filmpjes op YouTube

Voorkomen vermijdbare kosten
Nederland, waterland, zo staan we internationaal bekend. Het technisch vernuft waarmee we sinds de watersnoodramp droge voeten houden is een succes waar Nederlandse kennis internationale exportwaarde genereert. Maar juist door ons inventieve DNA en vernuft waarmee we sinds de Middeleeuwen ons land droogleggen, komen we nu voor een volgende uitdaging te staan.

Hoe richten we Nederland klimaatbestendig in voor de toekomst, waarbij de dalende slappe veen- en kleibodem een cruciale rol speelt? Het Planbureau voor de Leefomgeving verwacht hoge maatschappelijke kosten door bodemdaling (22 miljard tot 2050). Dit zijn 5,2 miljard aan kosten die de overheden maken voor waterbeheer en beheer en onderhoud van openbare ruimte en infrastructuur. Daarbij komt nog ca. 16 miljard voor funderingsherstel van gebouwen, grotendeels kosten voor particulieren (incl. bedrijven en corporaties). De extra investeringen die nodig zijn om in te spelen op voorkomen van wateroverlast zijn hierin nog niet meegenomen, maar zeker is dat dit in gebieden met een veenbodem een extra uitdaging is.
Hoe kunnen we door slimme keuzes en combinaties die kosten omlaag brengen?

Slimme keuzes
Bij die keuzes gaat het niet alleen over geld. De toekomst van ons unieke landschap, historische binnensteden, economie en landbouw staat op het spel. Dat vraagt om innovatie en samenwerking. De afgelopen periode zijn we daar met praktische leeromgevingen en initiatieven mee aan de slag  gegaan. Maar we zijn er nog lang niet. Met een nieuw kabinet en de gemeenteraadsverkiezingen in het verschiet zijn er volop kansen om hier gezamenlijk verder invulling aan gaan geven.

Kosten in Beeld
Als uitwerking van een van de aanbevelingen uit het rapport van het PBL heeft het Platform Slappe Bodem door ingenieursadviesburea Sweco, met medewerking van Deltares, het aanvullende onderzoek ‘Kosten in beeld’ laten uitvoeren.
Dat de kosten voor beheer en onderhoud van openbare ruimte en infrastructuur op slappe bodem hoog zijn, wisten de gemeenten die hiermee te maken hebben al. Welke meerkosten daadwerkelijk gemaakt worden en mogelijk te vermijden zijn was tot nu toe nooit berekend. Uit het onderzoek blijkt dat de kosten aanzienlijk zijn, maar ook dat er veel te besparen valt door toepassing van de levenscyclusbenadering en innovatieve, lichtgewicht technieken. De uitkomsten van het onderzoek ‘Kosten in Beeld’ op een rij:

  • Onderhoud en beheer van openbare ruimte en infrastructuur op verzakkende veenbodem is 2x zo duur als op stevige bodem. Dat komt door ongelijkmatige zetting (bodemdaling). Daardoor moeten gemeenten 2 keer zo vaak opnieuw ophogen en aanleggen, met veel overlast voor de inwoners.
  • 2 keer zoveel kosten betekent ook 2 keer zoveel projecten en 2 keer zoveel ambtenaren en wegwerkers om alle projecten uit te voeren.
  • Met toepassing van innovatieve, lichte technieken kunnen gemeenten op slappe bodem gezamenlijk 119 miljoen euro per jaar besparen. Dat is ongeveer 17 euro per inwoner per jaar. Het gaat om de gemeenten met zakkende veenbodem in West-Nederland. Snelwegen, spoorwegen en provinciale wegen zijn buiten beschouwing gelaten.
  • Toepassing van de levenscyclusbenadering en kiezen voor duurzame, lichtgewicht funderingsmaterialen door gemeenten betekent hogere kosten bij aanleg, maar lagere kosten voor beheer en onderhoud, minder overlast en meer kwaliteit.
  • Innovatie, beschikbaarheid van betrouwbare informatie en nader onderzoek naar de dieper liggende oorzaken van bodemdaling zijn noodzakelijk om de kosten verder te reduceren.

De kosten komen voor rekening van de burgers, maar worden vaak niet volledig doorberekend in de gemeentelijke belastingen. De gemeentelijke belastingen zouden dan immers ook een stuk hoger moeten zijn in vergelijking met gemeenten op zand. Dat is voor inwoners niet acceptabel. Gevolg is dat concessies worden gedaan aan de kwaliteit van openbare ruimte, die in de onderzochte gemeenten dan ook lager is dan gewenst.

Voor het Platform Slappe Bodem zijn de uitkomsten en aanbevelingen van het onderzoek reden om verder in te zetten op het delen van kennis en ervaring, stimuleren van onderzoek en innovatie.

Kennisprogramma Klimaat, Water, Bodemdaling
Samen met betrokken gemeenten, waterschappen, provincies, onderzoeks-, onderwijs- en kennisinstellingen, marktpartijen en het Rijk bieden we een platform waarin we samenwerken aan een nationaal kennisprogramma Klimaat, Water, Bodemdaling en we toewerken naar een nationale strategie. Het kennisprogramma ‘Klimaat, Water en Bodemdaling’ wil overheden en burgers oplossingen aanreiken om bodemdaling tegen te gaan en veengebieden leefbaar, veilig en betaalbaar te houden.
Begin 2017 is voor het kennisprogramma een overzicht van projecten gemaakt. Projecten die zich bezighouden met de problematiek rondom bodemdaling, projecten in landelijk en stedelijkgebied en projecten in kleine kernen komen aan bod. Alles is erop gericht om vermijdbare kosten te voorkomen. Een euro kan maar een keer uitgegeven worden.

Impact en kansen
Het leven op slappe klei- en veengrond biedt uitdagingen en kansen. We hebben de impact en kansen voor inwoners, bedrijven/ ondernemers, agrariĆ«rs en uw gemeente als gevolg van slappe bodem voor u op een rij gezet in een schema. U kiest zelf wat past bij het verkiezingsprogramma van uw partij.