Beleidskaders Bodemdaling

Contactpersoon Welmoed Visser (namens gemeente Woerden)
Opdrachtgever Gemeente Woerden
Opdrachtnemer Welmoed Visser Adviseert (projectleider)
Periode 2014 - lopend

Korte beschrijving en type project

De gemeente Woerden is in 2014 een programma gestart dat zich richt op een andere – meer toekomstbestendige en integrale – benadering van het bodem- en watersysteem. Dit Programma Ontwikkeling Veengebied (POV) beoogt doelmatiger beheer en onderhoud van het openbaar gebied binnen gemeente Woerden en een breed draagvlak voor het ontwikkelperspectief en de leefbaarheid van het veengebied voor de langere termijn. Dit jaar ontwikkelde gemeente Woerden een integraal duurzaamheidsprogramma: Duurzame samenleving Woerden. Er is een visie opgesteld hoe een duurzaam Woerden er in 2050 uit moet zien. Daarnaast zijn actieplannen opgesteld voor de thema’s CO2-neutraal 2030, Circulaire economie 2050, Klimaatbestendig 2050 en Bodemdaling 2050. In alle actieplannen zijn beleidskaders geformuleerd om in 2050 de doelen te kunnen halen. Deze beleidskaders zijn in september 2017 door de raad vastgesteld. In november 2017 werd ook ingestemd met het benodigde budget om in 2018 aan de slag te gaan. Het nieuwe college bepaalt vervolgens wat de volgende stappen zullen zijn.

Ervaringen

De gemeente Woerden ligt voor meer dan 80% op een dik veen- en kleipakket (meer dan 5 m) dat zeer gevoelig is voor bodemdaling. De wegen, bedrijventerreinen en enkele woonwijken binnen de gemeente hebben last van zetting, krimp en oxidatie van de bodem. Dit leidt onder andere tot schade aan wegen, bruggen en rioleringen. Inwoners en ondernemers geven aan toenemende mate hinder van wateroverlast te ervaren en schade aan kabels en leidingen en de straat. Deze overlast neemt naar verwachting alleen maar toe door de klimaatverandering. De spreekwoordelijke ‘badkuip’ wordt steeds dieper. Stijging van de zeespiegel versterkt dit nog meer. De onderhoudskosten van openbare voorzieningen op slappe grond zijn hoog.

In de aanpak onderscheiden we drie gebieden: bestaande bouw, nieuwbouw en het buitengebied.

Met de methode lifecyclecosting en een duurzaamheidsscan bepalen we tegenwoordig welke funderingstechniek we bij een reconstructie toepassen. Er wordt gemonitord met behulp van Skygeo (satellietbeelden) en er liggen proefvakken die we monitoren. Daarnaast wordt gewerkt aan een cyclisch beheerplan zodat veel verder vooruit gepland kan worden wat leidt tot meer grip op kosten en kwaliteit van de openbare ruimte.

Bij nieuwbouw is het streven een comfortabele woonomgeving voor de inwoners te creëren tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. Daarbij is de uitdaging om de optredende ongelijkmatige zettingen op slappe bodem, en de daarbij horende schade en overlast, op privaat en publiek terrein te voorkomen. En in de funderingskeuze ook de andere duurzaamheidsthema’s zoals energie, circulaire economie, klimaatbestendig en de gezonde samenleving te verweven. Zodat er een toekomstbestendige, robuuste inrichting voor woningen en de openbare ruimte ontstaat.

De melkveehouderij beslaat een groot deel van het buitengebied. Ook hier is sprake van bodemdaling. HDSR geeft aan dat de tijd van vrijblijvendheid voorbij is en gaat in 2050 de bodemdaling met tenminste 25% vertragen door de waterpeilen minder te verlagen. Dit heeft gevolgen voor het (toekomstig) rendement van de sector en mogelijk op termijn ook voor het aanzien van het landschap. Bijvoorbeeld door toename natte teelten, meer diversiteit in activiteiten, ander type bedrijven. Om de economische vitaliteit in het gebied te waarborgen zijn mogelijk ook andere ontsluitingsroutes nodig.

Klik hier voor het actieplan bodemdaling.
Nieuwsgierig naar het hele duurzaamheidsprogramma? Het is te vinden bij als agendapunt 11 van de commissie Ruimte van gemeente Woerden, klik hier.
hier is een overzicht te zien van de projecten en initiatieven waar in 2017 aan is gewerkt.

Keuze type ophoogmateriaal op basis van LCC-berekeningen
De gemeente Woerden heeft haar aanpak van aanleg en beheer van infrastructuur op slappe bodem afgelopen jaren gewijzigd. Het veelvuldig terugkerende onderhoud voor de wegen, openbare ruimte en K&L (riolering) is aanleiding geweest om voor een andere aanpak te kiezen. De nieuwe aanpak is om in de voorfase (variantenstudie) bij nieuwbouw en reconstructie een onderbouwde technische keuze te maken voor type ophoogmateriaal mede op basis van de Life Cycle Costs (LCC). In de variantenstudie worden lichtgewicht materialen als Bims, EPS en Argex maar soms ook meer innovatieve oplossingen als een zettingsvrije betonplaat, Schuimglas, grondvervanging, infiltratievoorzieningen of Massastabilisatie afgewogen. Aan de hand van een voorbeeldproject zijn de aanpak en resultaten van de variantenafweging inclusief LCC beschreven. Hier is het rapport van Kwast Consult, Sweco en gemeente Woerden te lezen.

 

Aanpak bij een nieuw project hetzelfde?

Het programma loopt en is continu in ontwikkeling. Zie ook het rapport over de keuze van het type ophoogmateriaal op basis van LCC-berekeningen (hierboven).