menu
Filter

De bodem van een groot deel van Nederland, waaronder de Randstad, bestaat voornamelijk uit slappe klei- en veenlagen. Die bodem daalt voortdurend, op sommige plaatsen zelfs sneller dan de zeespiegel stijgt.  Bewoners en ondernemers hebben daardoor te maken met het verzakken van woningen, bedrijfspanden, wegen, rioleringen en groenvoorzieningen.

De continue bodemdaling leidt tot onder meer waterproblemen en hogere lasten. De impact voor bewoners en ondernemers is groot. De schade aan funderingen, inclusief infrastructuur, is hoog en kan oplopen tot ca. 22 miljard euro tot 2050. Ook zet bodemdaling ambities, bestaande én toekomstige beleidsplannen onder druk.

Over Platform Slappe Bodem

Platform Slappe Bodem is een samenwerking voor en door lokale en regionale overheden. Gevoed door bestuurlijke en ambtelijke ervaring uit de praktijk en de expertise van kennisinstituten werkt het Platform Slappe Bodem aan bewustwording en agendering van bodemdaling binnen diverse nationale, lokale en regionale beleidsvelden en agenda’s. Doelstelling van het Platform Slappe Bodem is om bodemdaling in Nederland beheersbaar te krijgen door bewuste keuzes voor de (middel)lange termijn te maken.

Interview met Jesse Luijendijk

Jesse Luijendijk, wethouder van Almere, is sinds de collegevorming na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 lid van de bestuurlijke kerngroep van het Platform Slappe Bodem. Almere neemt al geruime tijd deel aan het platform. Bijzonderheid is dat Almere in een nieuwe polder ligt, hoofdzakelijk op klei en niet op veen zoals de meeste deelnemers van het Platform Slappe Bodem. De problemen met bodemdaling en zettingen zijn er niet minder om.

Waarom is gemeente Almere deelnemer van het Platform Slappe Bodem?

Eén van de belangrijkste uitgangspunten om bodemdaling en verzakking in Almere zo goed mogelijk tegen te gaan, is het uitwisselen van kennis en ervaring met andere gemeenten en overheden. Het Platform Slappe Bodem geeft Almere de mogelijkheid om samen tot een effectieve aanpak te komen om zo bodemdaling beheersbaar te krijgen en bewuste keuzes te maken voor de langere termijn.

Wat brengt gemeente Almere mee voor het platform?

“Almere is een ruim opgezette, groeiende stad met veel groen en water en dat unieke kenmerk willen we actief in stand houden, zowel voor de bestaande stad als voor de uitbreidingsgebieden. In onze woonvisie hebben we afgesproken dat we tot 2030 24.500 nieuwe woningen gaan bouwen. In het nadenken over de invulling van deze uitbreidingsgebieden, zijn de bodemgesteldheid en water belangrijke factoren. Het helpt dan echt wanneer je goed weet hoe de bodem waarop je wilt ontwikkelen eruit ziet en hoe je verzakkingen kunt voorkomen. Dus hoe meer informatie en data je hierover kunt vergaren, hoe beter. Dankzij goede samenwerkingen kun je hierin belangrijke stappen zetten die van grotere betekenis zijn dan voor Almere alleen. Dit kan ook andere gemeenten en overheden nieuwe inzichten bieden.”

Wat verwacht je de komende jaren van deze deelname?

Ik verwacht dat we de aankomende jaren samen met de leden van het Platform Slappe Bodem nog meer werk maken van bewustwording en agendering van bodemdaling binnen verschillende nationale/lokale/regionale agenda’s en beleidsterreinen. De extra kosten voor het onderhoud door verzakkingen zijn zorgwekkend. Gemeenten lossen dat nu vaak op door de kwaliteitseisen voor het onderhoud van de openbare ruimte bij te stellen, om zo de kosten beheersbaar te houden. Maar dat betekent dus ook een lagere kwaliteit van de openbare ruimte en de leefomgeving van inwoners. Hier is naar mijn mening nu nog onvoldoende aandacht voor. Daarom zou het geweldig zijn als gemeenten door het rijk gecompenseerd gaan worden met een extra uitkering uit het gemeentefonds.

Wat is je persoonlijke ervaring met bodemdaling?

“Ik ben zelf woonachtig in Almere Buiten. In dit stadsdeel heeft voornamelijk de Regenboogbuurt last van forse bodemdaling en verzakkingen. Dwars door Almere Buiten loopt nog de oude bedding van de Eem. De Regenboogbuurt, gebouwd in de jaren negentig, ligt precies in die oude rivierbedding. Daar zakt de grond nog harder en ongelijkmatiger. Zo hard, dat de gemeente de openbare ruimte van de Regenboogbuurt al versneld moest ophogen en herstraten. Er vindt een pilot plaats waarbij ophogen met zand wordt vergeleken met ophogen met veel lichtere materialen. Maar het groot onderhoud van de Regenboogbuurt is meer dan alleen onderhoud. Zo hebben we extra ambities op het gebied van duurzaamheid. Het realiseren van een circulaire economie, het voorkomen van hittestress en wateroverlast en het beperken van de toekomstige bodemdaling: dat is waar we samen met inwoners aan werken.”

 

Resultaten Regio Deal bodemdaling Groene Hart opgeleverd en overgedragen aan het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen (KBF)

Op 5 februari 2024 overhandigde Michel Klijmij-van der Laan als bestuurlijk trekker de resultaten van de Regio Deal bodemdaling Groene Hart aan demissionair minister Adema van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Dit gebeurde tijdens het slotevenement van de Regio Deal bodemdaling Groene Hart, in de vorm van een magazine waarin de resultaten en handelingsperspectieven die de 27 Regio Deal-projecten hebben opgeleverd zijn beschreven. Demissionair Minister Adema van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit nam het magazine met veel interesse in ontvangst. 

De Regio Deal bodemdaling Groene Hart ontstond in 2018 uit een gezamenlijke aanvraag bij het Rijk van acht regionale overheden, kennisinstellingen, de agrarische sector, bewoners en het bedrijfsleven. In de periode 2019 tot en met 2023 werden 27 innovatieve ideeën en experimenten ontwikkeld verdeeld over de thema's stad, land en kennis. Het Platform Slappe Bodem heeft met name in de startfase en bij de oprichting van het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen (KBF) bijgedragen aan de Regio Deal en is blij met de resultaten. Nu de Regio Deal is afgerond neemt het KBF het stokje over. Het KBF zal de bestaande kennis verder verdiepen en ervoor zorgen dat de kennis en handelingsperspectieven gemakkelijk toegankelijk zijn via de website: www.kbf.nl. Met de opgeleverde kennis en handelingsperspectieven vanuit de Regio Deal is het omvangrijke probleem van bodemdaling nog niet opgelost. Kennisontwikkeling en kennisdeling blijft noodzakelijk. Het Platform Slappe Bodem rekent daarbij op het KBF en de blijvende betrokkenheid van de partijen van de Regio Deal bodemdaling Groene Hart. 

Op de website van de Regio Deal bodemdaling Groene Hart staan zowel het magazine als een filmpje over de resultaten.

Nationaal Congres Bodemdaling 2024

Datum:
donderdag 21 november 2024
Tijd:
10:00 - 17:00

Het Nationaal Congres Bodemdaling zal dit jaar plaatsvinden op 21 november 2024. Meer informatie over de locatie en het programma wordt in de loop van het jaar bekend gemaakt. 

Benieuwd naar het congres van afgelopen jaar? Bekijk hier de terugblik

Debatavond Unie van Waterschappen over Verzakkingen en Natte voeten

Op maandag 19 februari organiseerde de Unie van Waterschappen de Steenwegsessie Verzakkingen en Natte voeten. Funderingsproblematiek treft potentieel 1 miljoen huishoudens. Hoe gaan we daar als overheden mee om? Welke rol past het waterschap? En hoe beperken we de schade door lage grondwaterstanden en juist van wateroverlast richting de toekomst? Over die problematiek ging de Unie van Waterschappen graag het gesprek aan met waterschapsbestuurders.

Kijk hier voor meer informatie

Symposium Klimaatslim Boeren op Veen

Datum:
woensdag 13 maart 2024
Locatie:
Zegveld

Op woensdag 13 maart deelt Klimaatslim Boeren op Veen de oogst van 5 jaar werk, van pilotproject naar polderbeweging. Onder andere in vier polders zijn maatregelen voor bodemdaling/ CO2-reductie al in uitvoering.

Het symposium is bedoeld voor boeren en organisaties, bestuurders en ambtenaren van waterschappen, provincies en gemeenten, adviseurs, kennisinstellingen en andere geïnteresseerden in veenweden Groene Hart.

Klik hier voor meer informatie en aanmelden.

KCAF Congres 2024

Datum:
donderdag 18 april 2024
Locatie:
Infracampus Harderwijk
Tijd:
09:00 - 17:00

Op 18 april 2024 vindt het KCAF Congres plaats op de Infracampus in Harderwijk. Dit evenement belooft, net als de voorgaande edities, een inspirerende bijeenkomst te worden met actuele thema's zoals preventie, innovaties en techniek. De combinatie van plenaire sessies en interactieve workshops biedt een perfecte gelegenheid voor kennisdeling en netwerken met collega's uit de branche. Aanmelden voor het congres kan via deze link

Webinar SOMERS 2.0, rekenregels en dashboard

Op 29 januari organiseerde het NOBV een webinar over SOMERS 2.0, de rekenregels en het dashboard. In het Nationaal Onderzoeksprogramma Broeikasgassen Veenweiden (NOBV) is het registratiesysteem SOMERS (Soil Organic Matter Emission Registration System) ontwikkeld. Het registratiesysteem wordt gebruikt om de ontwikkeling van de broeikasuitstoot in het verleden te bepalen ten behoeve van monitoring, om de huidige uitstoot van Nederland te bepalen, en om de toekomstige uitstoot te bepalen onder gestandaardiseerde omstandigheden. Deze laatste toepassing zijn de rekenregels. De rekenregels op basis van SOMERS 2.0 zijn in december 2023 gepubliceerd en deze vervangen de rekenregels die zijn gemaakt met SOMERS 1.0. 

Op basis van de rekenregels heeft het ministerie van LNV door Royal HaskoningDHV, in nauwe afstemming met het NOBV, het ‘Dashboard SOMERS 2.0 Rekenregels’ laten ontwikkelen. In dit dashboard zijn de rekenregels SOMERS 2.0 verwerkt. Het dashboard is bedoeld voor grondeigenaren en -gebruikers om op een eenvoudige manier (door middel van het aanklikken van percelen) inzicht te krijgen in de met de rekenregels berekende CO2-emissie van mogelijke maatregelen. De rekenregels en het dashboard zijn gepubliceerd op de NOBV-website.

>> Kijk hier het webinar terug

Webinar Landbouwtransitie in het groene hart

De transitie van de landbouw in het Groene Hart en specifiek op het gebied van de veenweideproblematiek heeft een prominente rol in de ontwikkeling naar een duurzaam en toekomstbestendig Groene Hart. In het Groene Hart is een groep koplopers bezig met in polderprocessen het treffen van maatregelen om bodemdaling te remmen, in te zetten voor natuur en weidevogels, stikstof etc. Tijdens de zesde en tevens laatste Webinar uit de reeks 'NOVEX Groene Hart in ontwikkeling' kwamen enkele voorbeelden van ondernemende veehouderijen aan bod. Enerzijds om de boeren en ondernemers die willen starten te inspireren en anderzijds om de verschillende overheden te informeren over wat er al gebeurt aan innovatie, wat er wel en niet nodig is om een gezond en (economisch) vitaal bedrijf te houden en in welke context de landbouwtransitie een kans van slagen heeft.

>> Kijk hier het webinar terug.

Voor wie? 

De webinarreeks "NOVEX Groene Hart in ontwikkeling" is interessant voor bestuurders, raads- en statenleden, algemeen besturen, ambtenaren en overige betrokkenen bij de fysieke leefomgeving van het Groene Hart.

Kijk voor meer informatie over de reeks NOVEX Groene Hart in ontwikkeling op: www.bestuurlijkplatformgroenehart.nl

Even voorstellen: Wessel Breunesse

De gemeente Zaanstad neemt al langer deel aan het Platform. Wessel Breunesse, wethouder van Zaanstad, is sinds 2022 lid van de bestuurlijke kerngroep. We vroegen hem waarom de gemeente Zaanstad deelnemer is van het Platform, wat hij verwacht van de deelname en wat hij meebrengt. 

“Als je oude schilderijen van Zaanstad bekijkt, dan zie je dat Zaanstad vroeger 5 meter hoger lag dan nu. Dit is een proces van eeuwen, waarin de veengrond steeds verder inklinkt door onder meer het afsteken van turf in het verleden, het oxideren van veen door land- en akkerbouw in de buitengebieden, maar ook door de verdichting van onze stad en de daarbij behorende infrastructuur, industrie en woningbouw. Die slappe bodem is een probleem voor de Zaankanters, onze inwoners, maar ook voor onze bedrijven, woningcorporaties en de gemeente zelf natuurlijk. Het stelt ons als gemeente voor een ingewikkelde puzzel om de openbare ruimte op orde te houden en de leefomgeving voor de Zaankanters prettig en leefbaar te houden. Tegelijkertijd zorgt de bodemdaling ook dat huizen en tuinen verzakken. En de schade die dat oplevert, kost de huizenbezitters in onze gemeente veel geld. Omdat ook andere gemeenten in Nederland hiermee worstelen hebben we de krachten gebundeld in het specialistisch netwerk van het Platform Slappe Bodem (PSB). Daarin delen we kennis en best practices en laten we samen onderzoek doen. “

 “Samen optrekken levert alle partijen veel voordelen. Zaanstad komt enerzijds kennis halen en anderzijds hebben we ook een aantal best practices in te brengen, zoals het Zaanse Funderingsloket en de funderingskaart van gemeente Zaanstad.

Van deelname aan het Platform Slappe Bodem verwachten we de komende jaren onder meer dat we samen concrete producten kunnen ontwikkelen, waar zowel beleidsadviseurs als inwoners, woningcorporaties en projectontwikkelaars hun voordeel mee kunnen doen.  Bijvoorbeeld het in kaart brengen van de bodemdaling in alle deelnemende gemeenten, zodat we die gezamenlijk kunnen monitoren. Verder hopen we samen met de andere deelnemers concrete handelingsperspectieven te ontwikkelen om bij nieuwbouw slimme keuzes te maken. Tot slot zou het bovendien mooi zijn als we als deelnemende gemeenten de problematiek rond dalende bodems meer en beter onder de aandacht kunnen brengen van de politiek en bestuurders in provincies en Den Haag.”

“We delen graag de ervaring met andere deelnemers die we op hebben gebouwd met het Funderingsloket Zaanstad voor huiseigenaren en woningcorporaties. Onderdeel van ons Funderingsloket zijn de leningen onder gunstige voorwaarden die we in Zaanstad verstrekken aan huiseigenaren die hun funderingen willen herstellen. In Zaanstad kiezen we er bewust voor om niet het grondwatersysteem aan te passen, maar om eigenaren van kwetsbare woningen te ondersteunen bij het toekomstbestendig maken van hun huizen. Verder organiseren we deelexpedities voor leden van het platform naar de ontwikkeling van Hofwijk Noord, waar we aan de slag zijn met bodembestendige nieuwbouw. We zien dat het uitwisselen van kennis, dilemma’s en aanpak alle deelnemers bruikbare handvatten oplevert.” 

Op de vraag of hij persoonlijk ervaring heeft met bodemdaling antwoordt Breunesse: “Net als elke inwoner van Zaanstad, struikel ik helaas regelmatig over verzakkende stoeptegels. Maar pittiger was de tijd dat wij met ons gezin in de woonkamer moesten kamperen toen we de fundering van onze aanbouw moesten herstellen. Een aantal jaar geleden hebben mijn vrouw en ik namelijk een huis gekocht in de voor de Zaanstreek typische houtbouw. Bij de bouwinspectie bleek de fundering onder het woongedeelte al wel hersteld te zijn, maar die onder onze keuken in de aanbouw nog niet. We hebben destijds een lange tijd op 2 gasplaatjes moeten koken. En verder zie ik dat we de tuin met enige regelmaat moeten ophogen, omdat hier natuurlijk geen fundering onder ligt.

Onderhoud door bodemdaling kost meer dan 1,7 miljard euro per jaar; extra investeringen nodig voor nieuwbouw tot €47.500 per woning

In steden en dorpen in West- en Noord-Nederland veroorzaakt bodemdaling onder andere verzakkende wegen, rioleringen, gebouwen en groenvoorzieningen. De kosten hiervoor moeten voor een deel betaald worden door Nederlandse gemeenten. Uit nieuw onderzoek van architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco in opdracht van Platform Slappe Bodem blijkt dat de jaarlijkse onderhoudskosten voor gemeenten voor beheer en onderhoud van wegen en rioleringen door bodemdaling oplopen tot meer dan 1,7 miljard euro per jaar extra. 

De gemiddelde schade is €100,= per inwoner, maar dat verschilt per gemeente en loopt op tot €400,= per inwoner. Om de extra kosten als gevolg van slappe bodems te dekken krijgen gemeentes geld van het Rijk uit het gemeentefonds. Deze dekking is echter ontoereikend. Gemeenten draaien daardoor zelf op voor een aanzienlijk deel van de extra beheerkosten. Dit heeft gevolgen voor de kwaliteit van de openbare ruimte en voor de lokale belastingen. Bovendien is de verdeling vanuit het gemeentefonds tussen gemeentes met slappe bodems onevenwichtig. Daardoor krijgt de ene gemeente verhoudingsgewijs minder dan de ander, voor dezelfde schade. 

In Nederland is gebrek aan woonruimte. Daarom worden nieuwe woonwijken aangelegd, ook op slappe bodem. Voor de bodemdalingsbestendige aanleg van nieuwe woonwijken zijn extra investeringen nodig. Dat kost nu geld, tot € 47.500 per woning. Op lange termijn wordt dat terugverdiend door lagere beheerskosten. 

Aanvulling van het gemeentefonds en herziening van de financieringswijze is daarom nodig is om de werkelijke kosten en lasten als gevolg van bodemdaling te dekken. Hiermee kan het gemeentefonds functioneren zoals het is bedoeld: een gelijke basis bieden voor de uitvoering van gemeentelijke taken. Gemeenten hebben op hun beurt de opgave om te streven naar een bodemdalingsbestendige openbare ruimte met zo laag mogelijke beheer- en onderhoudskosten.

Digitaal werkbezoek voor Kamerleden

Op 29 januari 2024 organiseerde het Platform Slappe Bodem een digitaal werkbezoek voor Kamerleden. In deze online bijeenkomst konden Kamerleden kennis nemen van de aanleiding, impact en effecten van bodemdaling. Kijk hier het webinar terug.

Terugblik Nationaal Congres Bodemdaling: jaarlijkse schade infrastructuur 1,7 mrd, nationale erkenning en veel kennis en innovatie

Op 16 november jl. vond ons jaarlijkse Nationaal Congres Bodemdaling plaats in het Amsterdamse Pakhuis de Zwijger. Aan de vooravond van nieuwe landelijke verkiezingen was het een uitgelezen moment om samen met de deelnemers een boodschap aan de landelijke politiek af te geven over de gezamenlijke aanpak van bodemdaling. De urgentie van de aanpak van bodemdaling werd door alle sprekers en aanwezigen gevoeld. De opgave is een nationaal probleem met impact op zowel steden en dorpen als het landelijke gebied. Ook werd het belang van kennisontwikkeling en kennisdeling weer eens onderstreept. Voorzitter van het Platform Slappe Bodem Michel Klijmij-van der Laan trapte de dag af met een pleidooi voor aanvulling en herziening van het gemeentefonds.

Nieuw onderzoek in opdracht van het Platform Slappe Bodem laat namelijk zien dat de jaarlijkse onderhoudskosten voor beheer en onderhoud van wegen en rioleringen waar gemeenten mee geconfronteerd worden als gevolg van bodemdaling, oplopen tot meer dan 1,7 miljard euro extra per jaar. Naast aanpassing van het gemeentefonds is het ook van groot belang om oog te houden voor de mensen die de gevolgen van schade ondervinden. Bekijk ook onze infographic over dit onderzoek. 

Aansluitend sprak dagvoorzitter Thomas van Zijl met verschillende sprekers over de nieuwbouwopgave van het kabinet, de opgaven rondom bestaande woningvoorraad, de aanpak van bodemdaling in landelijke gebieden, de ambitie om bodem en water als sturend principe te gebruiken en de vraagstukken rondom klimaatadaptatie en -mitigatie. Ferdi Licher (directeur Bouwen en Energie, ministerie van BZK) ging in op de uitwerking van de NAF, het Fonds Duurzaam herstel Funderingsproblematiek (FDF) en de samenhang met andere thema's. Jaap Slootmaker (Directeur Generaal, ministerie van I&W) sprak over de lange termijn van werken met het natuurlijke water- en bodemsysteem en coördinatie van de verschillende thema's die samenhangen. Dat Amsterdam-Noord te kampen heeft met de gevolgen van bodemdaling en hoe daarmee omgegaan wordt, werd belicht door Yassmine el Ksaihi (DB-lid Stadsdeel Noord, Gemeente Amsterdam). Arjan van Rijn (DB-lid Waterschap Amstel, Gooi en Vecht) deed een oproep om gebruik te maken van de kennis in de gebieden en de complexiteit van het watersysteem. Gedeputeerde Rosan Kocken (Provincie Noord-Holland) ging in op de stapeling van opgaven in gebiedsprocessen, de tijdsdruk en het gebrek aan voldoende geld om de transitie van het landelijk gebied te financieren. Gilles Erkens (Deltares en Universiteit Utrecht) presenteerde het Nationaal Bodemdalingsjournaal. Het ochtendprogramma werd afgesloten met een debat tussen kandidaat-Kamerleden Laura Bromet (GL-PvdA), Tjeerd de Groot (D66), Pien Meppelink (CDA) en Jan Swaag (BBB). Zij waren het erover eens dat meer urgentie en coördinatie in de aanpak van bodemdaling noodzakelijk is, maar over de uitwerking en het tempo van de aanpak denken de kandidaat-Kamerleden verschillend.

In het middagprogramma werden in subsessies verschillende onderwerpen onder de loep genomen rondom de thema’s Landelijk gebied, Openbare ruimte & infrastructuur, Samenwerken & nieuwbouw en Wonen & funderingen. Zo waren er sessies over de watervraag en over waterkwaliteit in landelijk gebied, over lichte ophoogmaterialen, over uitdaging voor kabel- en leidingbeheerders en over grondwaterkansen voor gemeenten. 

Met dank aan alle aanwezigen kijken we terug op een geslaagde dag met bijna 300 deelnemers, 15 inhoudelijke subsessies, een goed bezochte kennismarkt en vele ontmoetingen en waardevolle gesprekken. We kijken nu al uit naar het volgende congres op 21 november 2024.

De presentatie van het plenaire deel, de flyer met het complete programma en foto's van het congres zijn hieronder te vinden.  

Volgende pagina »