menu
Filter

Brief aan informateur: Pleidooi voor nationaal programma bodemdaling

Het Platform Slappe Bodem heeft eind mei een pleidooi gestuurd aan de informateur Hamer, waarin het platform pleit voor een nationaal programma bodemdaling in de komende kabinetsperiode.  Het tegengaan van bodemdaling in de dorpen en steden en op het platteland van West- en Noord-Nederland is een van de grote opgaven voor het nieuwe kabinet.  

Bodemdaling levert een bijdrage aan klimaatverandering door de uitstoot van broeikasgassen; het leidt tot hoge kosten voor aanleg, beheer en onderhoud van wegen, riolering en leidingen en tot funderingsproblemen. Dit heeft gevolgen voor zowel landbouw als natuur, maar ook voor dorpen en steden.  

Schade bodemdaling loopt komende 30 jaar op tot in miljarden en waardeverlies
Als het huidige beleid niet aangepast wordt, zou de schade 22 miljard euro tot 2050 kunnen bedragen (PBL, 2016). Alle reden om in actie te komen om deze schade te vermijden. Er valt veel geld te besparen. Nu investeren in een nationaal programma bodemdaling leidt tot beperking van schade en kosten in de toekomst. De investering verdient zich dus terug.  

Door bodemdaling worden we in dorpen en steden geconfronteerd met verzakkende wegen, kapotte kabels, leidingen en riolering, wateroverlast en verloedering. Gemeenten, huis- en pandeigenaren ondervinden grote schade en overlast door bodemdaling. Funderingen verliezen hun functie, panden zakken scheef en de schade aan panden heeft grote impact op de leefbaarheid. Ook tuinen, parken, terrassen en opritten verzakken.

Op het platteland zijn de uitstoot van broeikasgassen en waterpeil in combinatie met klimaatverandering grote uitdagingen voor agrariërs en waterbeheerders. 

Bodemdalingsopgave behoeft nu nationaal programma en coördinerend minister
In het pleidooi staat beschreven hoe een nationaal programma er uit zou moeten zien. In het nationaal opgezet programma werken het Rijk, de provincies, waterschappen en gemeenten samen aan nationale doelen met een coördinerende minister.   

Het betekent niet dat het Rijk alle verantwoordelijkheid (en kosten) op zich moet nemen: Rijk en decentrale overheden zijn samen verantwoordelijk en vullen elkaar aan in de aanpak. Een aantal politieke partijen (VVD, CDA, D66, GroenLinks en PvdA) heeft de nationale aanpak van bodemdaling onderkend in het verkiezingsprogramma. Ook bij het Rijk is al aandacht voor bodemdaling, maar de aandacht is nu versnipperd en ligt bij vijf verschillende ministeries. Het wordt mede daardoor onvoldoende als geheel en in zijn kern aangepakt en vertaald naar noodzakelijke acties. Een nationaal programma én een coördinerende minister moeten hierin verbetering brengen. 

Met het pleidooi voor dit nationaal programma bodemdaling toont het Platform Slappe Bodem haar visie op de lange termijn aanpak van bodemdaling. Aan dit voorstel hebben veel partijen meegewerkt, zoals gemeenten, provincies, waterschappen en kennisinstellingen. Het kan dan ook op breed draagvlak rekenen. Deze partijen zijn al flink op dreef met een grondige en praktijkgerichte aanpak van bodemdaling. Samen met Rijksoverheid, kennisinstellingen en marktpartijen wil het platform blijven investeren in onderzoek, kennis en innovatieve maatregelen om bodemdaling onder controle te krijgen.

Bodemdaling op agenda gemeenteraadsverkiezingen 2022

Slappe bodem leidt tot bodemdaling en veel schade in bebouwde en landelijke gebieden. Gemeenten ondervinden zelf de financiële en maatschappelijke gevolgen van bodemdaling. Het Platform Slappe Bodem reikt daarom graag enkele suggesties aan om bodemdaling in de verkiezings- en coalitieprogramma’s van gemeenten op te nemen.

Onze handreiking bodemdaling, hieronder te downloaden, geeft aan wat de impact is voor gemeenten, maar ook voor inwoners, bedrijven en specifiek voor agrariërs én wat gemeenten hieraan kunnen doen. U kunt ook kijken op onze pagina 'Verkiezingen 2022'.

Funderingsschade

Een goede fundering is essentieel voor gebouwen op slappe bodem. Funderingsproblemen ontstaan wanneer oudere bebouwing met een ondiepe fundering (‘op staal’) mee zakken met de slappe bodem, of door het optreden van paalrot bij houten paalfunderingen. Dat laatste treedt op wanneer dit type fundering (langdurig) droog komt te staan. Funderingsproblemen zijn de verantwoordelijkheid van de gebouweigenaren, maar leiden tot financiële en maatschappelijke problemen. De gemeente kan de eigenaren helpen door maatregelen in de openbare ruimte, zoals de aanleg van een infiltratie- en drainagesysteem. Ook kan de gemeente een helpende hand bieden bij de aanpak van de funderingsproblemen door het verstrekken van informatie en aanreiken van financieringsmogelijkheden.

Bouwopgave

Nieuwbouw

Door bodemdalingsbestendig te bouwen en gebruik te maken van lichtgewicht ophoogtechnieken, is bouwen op slappe bodem goed mogelijk. Zo zorg je ervoor dat er op een duurzame manier gebouwd kan worden, zonder daarbij een probleem voor in de toekomst te creëren. Er is inmiddels veel kennis opgebouwd en er zijn nieuwe technieken ontwikkeld. Het is van belang deze kennis ook toe te passen en verder te gaan met het ontwikkelen van nieuwe innovatieve technieken.

 Bestaande bebouwing

Het is belangrijk om aandacht te geven aan het bestaande bebouwde gebied. Hier speelt bodemdaling een ander rol dan bij nieuwbouw, en daarbij moet de koppeling gezocht worden met de energietransitie en klimaatadaptatie. Speciale aandacht is nodig voor verdroging (grondwater) en de gevolgen voor funderingen van oudere gebouwen. Eigenaren kunnen worden ondersteund bij funderingsherstel  en preventie van funderingsschade. Gemeenten kunnen met drainage-infiltratiesystemen in de openbare ruimte iets betekenen; denk ook aan waterdoorlatende verharding, waterberging, wadi’s, etc.

Openbare ruimte

Door het gewicht van de stoepen, straten, riolering en alles dat daar op staat wordt de slappe bodem samengeperst. Dit leidt tot schade en hoge onderhoudskosten in de openbare ruimte. Om de kwaliteit van de openbare ruimte langduriger op niveau te houden kan de gemeente volledig overschakelen op levensduurverlengende technieken, zoals lichtgewicht ophoogmaterialen.

Veenweiden

Veenweidegebieden zullen, vanwege terugdringen van uitstoot van broeikasgassen, in de toekomst natter moeten worden en zijn daardoor minder geschikt voor agrarisch gebruik. Provincies, waterschappen en gemeenten zullen in gebiedsprocessen hieraan invulling moeten geven. Voor gemeenten en inwoners zal dit economische en maatschappelijke gevolgen hebben. Als eerste overheid hebben gemeenten een rol te vervullen om het perspectief voor veenweidegebieden en inwoners met lokale kennis en ambities onder de aandacht te houden.

Samenwerking

Het Platform Slappe Bodem is de netwerksamenwerking van 22 gemeenten, 6 waterschappen en 2 provincies. Het doel van deze samenwerking is om bodemdaling in bebouwde en landelijke gebieden duurzaam en betaalbaar onder controle te krijgen en waar mogelijk te stoppen. Om de schade te voorkomen is een integrale, nationale aanpak nodig waarin alle overheidslagen maar ook inwoners en bedrijven een rol hebben.

Bodemdaling is een nationale problematiek, die nationaal aangepakt moet worden. Geen enkele overheidslaag heeft de sleutel tot de oplossing; het vergt samenwerking om bodemdaling onder controle te krijgen. Het is voor de gemeente dan ook van belang om met alle partijen in gesprek te zijn en te blijven over deze gedeelde verantwoordelijkheid. Meer hierover is te zien in de infographic Bodemdaling remmen we samen.

Voor meer informatie over onderhoud van wegen download u de illustratie Wegen op slappe bodem. 


Welkom gemeenten Oostzaan en Wormerland

Er zij twee nieuwe deelnemers aan het Platform Slappe Bodem: gemeenten Oostzaan en Wormerland. Hartelijk welkom! 

Oostzaan leeft op water, de grondwaterstand staat tussen de 10 en de 50 cm onder maaiveld. De Zaanstreek is een veenachtig gebied, een slappe bodem, zetting van 1 tot 2 cm per jaar is geen uitzondering.

In 2020 heeft de organisatie een meerjaren plan gemaakt om structuur te krijgen in het onderhoud. Middels dit overzicht wordt duidelijk waar de focus op wordt gelegd in personeel inzet en benodigde financiën. In dit plan is integraal een planning gemaakt van de meest urgente wijken waar riool, wegen, ov en groen samen moeten optrekken om zo het meest efficiënt en effectief te zijn.

In gemeente Wormerland staat een ophogingsproject in Jisp in de planning. Het hoogteverschil met het maaiveld is aanzienlijk. De ophoging zal met licht materiaal moeten gebeuren, vanwege de zetting van 1 cm/jaar in dit veenweidegebied. 

De projecten kun je hier bekijken:

Hulp bij bodemdaling in steden

Het project Toolbox Bodemdaling in Steden helpt professionals die werken aan oplossingen voor bodemdaling in steden. Het project start dit voorjaar en is een initiatief van de gemeente Gouda, het hoogheemraadschap van Rijnland in nauwe samenwerking met het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling en bekostigd uit de Regio Deal Bodemdaling Groene Hart. Zes jaar ervaring bij de aanpak van overlast door bodemdaling in de binnenstad van Gouda vormt het vertrekpunt voor de Toolbox. 

De Toolbox
Het project Toolbox Bodemdaling in Steden kent zes thema’s: Rechten & Plichten, Kosten & Baten, Aanpak & Dialoog, Onderzoek & Modellering, Eigendom & Riolering, Bodemdaling & Erfgoed. De infographic bevat meer informatie over de inhoud van de thema’s. Medewerkers van gemeenten, waterschappen, provincies, maar ook adviseurs en onderzoekers kunnen tot de zomer van 2022 deel nemen aan bijeenkomsten, meedenken over onderzoek en gebruik maken van concrete tools.
 
Steeds duurder
Veel steden in Nederland hebben te maken met bodemdaling. Dat leidt tot uiteenlopende problemen voor de overheid, voor eigenaar bewoners en ondernemers; denk daarbij aan de funderingsschade en verzakkingen maar ook aan de noodzaak om tuinen en wegen steeds weer op te hogen. De gemoederen kunnen daarbij flink oplopen; jaar na jaar wordt leven met bodemdaling duurder. 
 
Lessen uit Gouda
De ervaring in de binnenstad van Gouda laat zien dat er veel komt kijken bij de zoektocht naar de beste oplossing: bodemonderzoek, modellering van waterstromen, juridisch onderzoek, funderingsonderzoek, zorgvuldige communicatie en nog meer. Met de Toolbox wordt het geleerde toegankelijk en toepasbaar gemaakt en waar nodig met onderzoek aangevuld. Meer informatie over de aanpak in Gouda is te vinden op www.gouda.nl/stevigestad

Nationaal congres bodemdaling 2021: De plek van bodemdaling in een nieuw (bestuurlijk) landschap

Op 18 november 2021 aanstaande vindt ons jaarlijkse Nationaal Congres Bodemdaling plaats. We treffen elkaar dit jaar in Friesland om de netten op te halen rondom agendering, verfrissende visies, toonaangevende projecten, actieve netwerken en kennisontwikkeling van bodemdaling in landelijk en bebouwd gebied. Dit organiseren we in nauwe samenwerking met onze partners, deelnemers aan de Coalitie Stevige Steden en het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling.

Met misschien wel een nieuwe kabinet aan het roer en de gemeenteraadsverkiezingen in het vizier voor 2022 is er in november weer volop informatie uit te wisselen omtrent bodemdaling in beleid en concrete aanpak. 

Fysiek of online… we laten het voor nu nog in het midden. Zeker is dat we met de organisatie, betrokken sprekers en bezoekers (waar toegestaan) dit jaar naar het noorden van Nederland af zullen reizen om onze visies verder te verruimen. Helga van Leur, betrokken bij klimaat en duurzaamheid, zal ons dit jaar door de dag heen leiden. Alles is uiteraard via een live-stream te volgen.
 
In de zomermaanden werken we verder aan de programmering.
Heeft u ideeën/ suggesties? Lever deze aan bij Rienske Zegwaard via info@slappebodem.nl
Interesse in een stand op het congres? Simone Abel houdt u op de hoogte van de mogelijkheden, ook zij is bereikbaar via info@slappebodem.nl.
 
Aanmelden kan vanaf nu op onze website.

Campagne Tweede Kamer verkiezingen en coalitievorming

In januari is de online campagne van het platform van start gegaan, met name gericht op kandidaat- en huidige Kamerleden en hun adviseurs. Met 10 verschillende beelden werd via social media aandacht gevestigd op de gevolgen van bodemdaling. De campagne liep tot aan de verkiezingen op 17 maart en leverde veel reacties en volgers op onze sociale media. 

Tegelijkertijd leveren we rond het thema bodemdaling en het gewenste nationale programma advies aan ten behoeve van de formatie van het nieuwe kabinet. Met de departementen worden daarover positieve gesprekken gevoerd. Hierbij werken we samen met de partners van het platform en de koepelorganisaties van gemeenten, waterschappen en provincies.
De nieuwe Tweede Kamer is op 1 april geïnstalleerd. Het platform slappe bodem zet zich in om snel met de (deels nieuwe) woordvoerders van thema’s die met bodemdaling te maken hebben in gesprek te gaan. 

Ontwikkelingen rond herijking gemeentefonds

Nu veel gemeenten flink moeten bezuinigen vanwege de tekorten in het sociaal domein staan de budgetten voor beheer en onderhoud extra onder druk. De inzet van het platform is erop gericht om de uitkering vanuit het gemeentefonds te verbeteren. De uitkering moet gelden voor alle slappe bodems (ook slappe klei) en realistischer van omvang zijn, gezien de enorme kosten voor beheer en onderhoud van openbare ruimte en infrastructuur. 

De lopende herijking van het gemeentefonds is op de lange baan geschoven, omdat het voorliggende herijkingsvoorstel tot veel vragen en discussie heeft geleid, met name voor de dekking van het sociaal domein (jeugdzorg). Het voorstel voor de herijking van het klassieke domein (waaronder bodemgesteldheid) is hier te vinden. Op pagina 51-52 staat meer over de positie van gemeenten met een slappe bodem.

Het onderzoek ‘Nadere verkenning kosten bodemdaling’ dat in opdracht van het platform slappe bodem is uitgevoerd, toont nog eens aan dat gemeenten met een slappe bodem hoge kosten hebben voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte en dat deze hoge kosten in het huidige gemeentefonds slechts zeer ten dele worden gecompenseerd.

De minister van BZK heeft advies aangevraagd bij de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) en verwacht ook een advies van de VNG. Deze adviezen kunnen een rol spelen bij de formatie van het volgende kabinet. Mogelijk wordt door het nieuwe kabinet besloten om de herijking in te voeren per 1 januari 2023. De minister van BZK heeft op 12 februari 2021 een brief naar de Tweede Kamer gestuurd met de beantwoording van vragen die door Kamerleden schriftelijk zijn ingediend. De beantwoording is hier te vinden.

Het platform slappe bodem zal de ontwikkelingen blijven volgen en waar mogelijk de positie van gemeenten met een slappe bodem onder de aandacht blijven brengen.

Jaarverslag 2020 en Activiteitenplan 2021 uitgebracht

Het Platform Slappe Bodem is in 2020 erg flexibel gebleken. Zowel online als in activiteiten binnen het netwerk zijn stevige stappen gezet om de doelstellingen te bereiken. U leest er alles over in het Jaarverslag 2020.

Het Activiteitenplan 2021 geeft aan wat de prioriteiten van dit jaar zijn. We richten ons op de nieuwe Tweede Kamer en willen het kabinet mee te krijgen in ons pleidooi op basis van stevige argumenten, in samenwerking met onze partners. Ook blijven we de levenscycluskostenmethode onder de aandacht brengen, omdat die kansen biedt om op een duurzamere manier om te gaan met de openbare ruimte en uiteindelijk kosten te besparen. En we werken alweer toe naar de gemeenteraadsverkiezingen in 2022.

 Het Jaarverslag en Activiteitenplan is hieronder te downloaden.

TISOLS verzet naar 2022

Door de ontwikkelingen rondom het coronavirus (COVID-19) in binnen- en buitenland heeft de organisatie moeten besluiten het Tenth International Symposium on Land Subsidence (TISOLS) uitstellen naar 2022.

Op deze dag nodigen we nationale en internationale beleidsmakers, wetenschappers en experts uit om hun kennis, uitdagingen en oplossingen te delen op het gebied van bodemdaling.

Meer informatie kunt u vinden op de website van het Tenth International Symposium on Land Subsidence (TISOLS).

StraaDkrant: De toekomst van de ondergrond

Het Platform Slappe Bodem leverde redactionele bijdrage aan de nieuwste uitgave van de StraaDkrant; de toekomst van de ondergrond. 

De ondergrond vormt de basis voor alles wat er bovengronds gebeurt. Maar door kabels, buizen en leidingen is er steeds minder ruimte. De vijfde editie van de StraaDkrant onderzoekt hoe de ondergrond wonen, werken en ontspannen mogelijk kan blijven maken. En hoe kunnen we de beschikbare ruimte optimaal benutten en bodemfuncties in balans houden?

De straaDkrant is hier te vinden.

In het project StraaD werken overheid, bedrijfsleven en bewoners samen om straten toekomstbestendig te maken. Landschapsarchitectenbureau Bosch Slabbers is in 2013 begonnen met StraaD. Diverse partners sloten zich aan: Buro Bergh, de gemeenten Den Haag en Rotterdam, de Hoogheemraadschappen van Delfland en van Schieland en de Krimpenerwaard, provincie Zuid-Holland, Deltares en Stichting Rondom GWW. Samen onderzoeken ze hoe onze straten er in de toekomst uit zouden kunnen zien. Die informatie brengen ze naar buiten in de vorm van (online) StraaDkranten.

De mediacampagne start!

Op maandag 11 januari 2021 start de nieuwe mediacampagne van Platform Slappe Bodem. De campagne is bedoeld om zoveel mogelijk partijen een duidelijk beeld te geven van de problemen die bodemdaling veroorzaakt. Ook geeft de campagne voorzetten voor het oplossen van het probleem, zoals het opzetten van een nationaal programma bodemdaling, inclusief onderzoeksprogramma en informatievoorziening en een coördinerend minister voor bodemdaling. 

De campagne is gestart in aanloop naar de verkiezingen in maart. In de afgelopen jaren heeft het Platform Slappe Bodem met vele partners al bewustwording, kennis en netwerk rondom bodemdaling opgebouwd. In nationaal beleid, zoals NOVI en het Deltaprogramma, wordt bodemdaling erkend als een nationale opgave, maar een nationaal programma om bodemdaling aan te pakken bestaat nog niet. De ambitie is dat dit na de verkiezingen door een nieuw kabinet wordt omarmd en opgenomen in het coalitieakkoord.

Uitingen van de mediacampagne zullen te zien zijn op de sociale media Facebook, LinkedIn en Twitter. De gedachte achter de campagne is dat bodemdaling gemeenten, overheid, bedrijfsleven en inwoners heel veel geld kost, maar dat bodemdaling óók veel immateriële schade veroorzaakt. Dit alles met, waar mogelijk, een knipoog. 
Er is gekozen voor een flink aantal verschillende advertenties en filmpjes. Op deze manier kunnen meerdere invalshoeken rond het probleem van bodemdaling worden belicht: de enorme bedragen die nodig zijn voor het herstel van infrastructuur, de schade aan erfgoed, de relationele schade die bodemdaling aanricht bij mensen die letterlijk onder druk staan, de schade die bodemdaling toebrengt aan de toekomst van ondernemers, de schade aan de natuur, het verhogen van de uitstoot van broeikasgassen, de schade aan rioleringen, de enorme hoeveelheden tijd en energie die allerlei partijen in het oplossen van het probleem moeten steken en de schade aan oude binnensteden. Kijk hier voor meer info.

Terugblik op Nationaal Congres Bodemdaling

Bodemdaling in Beweging #ZODUS

“Rijk, zet bodemdaling bovenaan de agenda en wijs een verantwoordelijk of coördinerend bewindspersoon aan!”

Op 19 november 2020 vond het Nationaal Congres Bodemdaling plaats. Deze editie was online en werd uitgezonden vanuit Fort Wierickerschans. In het plenaire ochtendprogramma ging presentator Inge Diepman ging met Hilde Niezen (voorzitter Platform Slappe Bodem), Jan Jaap de Graeff, (voorzitter Rli), Adri Bom-Lemstra (gedeputeerde Provincie Zuid-Holland), Peter Glas (Deltacommissaris) en Erik Jan van Kempen, (DG Omgevingswet Ministerie BZK), Sjaak Langeslag (Hoogheemraadschap van Rijnland en Unie van Waterschappen) en Gilles Erkens (Deltares/ Universiteit Utrecht) in gesprek over de aanpak van bodemdaling in stad en land. 

Zo kwam het advies van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur over bodemdaling in veengebieden aan de orde maar ook oplossingsrichtingen om investeringen in infrastructuur en onderhoudskosten voor gemeenten beheersbaarder te maken en de vraag waar de regie zou moeten liggen bij de bodemdalingsproblematiek. Ook werd er stilgestaan bij de complexe droogte- en water opgave van ons land en bij de vraag wat de ‘game changer’ voor de aanpak van bodemdaling in bebouwd gebied zou kunnen zijn. Klimaatadaptatie en funderingsproblematiek zouden wel eens de urgentste onderwerpen in bebouwd gebied kunnen zijn. Duidelijk werd dat het volgende kabinet er na de verkiezingen van 2021 een schepje bovenop mag doen: een nationaal programma, coördinatie, middelen en faciliteiten voor decentrale overheden om beleid te maken en maatregelen te nemen. 

Aansluitend werden er drie nieuwe initiatieven gepitcht:

  • Robert van Cleef lanceerde de Coalitie Stevige Steden;
  • Arthur Bolderdijk ging in op de ervaring van Woerden met levenscyclusbenadering;
  • Gilles Erkens hield een pleidooi voor een Nationale Informatievoorziening Bodembeweging. 

Het ochtendprogramma kunt u hier terugkijken.

Na een korte pauze stonden er in samenwerking met het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling (NKB) verschillende verdiepende deelsessies op het programma:

Een overzicht van alle video's van de dag kunt u terugkijken via deze link.

In oprichting: Coalitie Stevige Steden - Doen en bereiken

Op 19 november 2020 is tijdens het Nationaal Congres Bodemdaling de Coalitie Stevige Steden gepresenteerd.

Verreweg de grootste schade als gevolg van bodemdaling wordt verwacht in het stedelijk gebied. Deze schade loopt alleen maar verder op. Tot 2050 wordt 5,2 miljard euro schade in de openbare ruimte verwacht en de schade aan gebouwen en funderingen beloopt 80 miljard euro.
Een breed netwerk dat zich richt op handelingsperspectief in het stedelijk gebied ontbreekt en er is dan ook een impuls en versnelling nodig! Om die reden wordt de Coalitie Stevige Steden opgericht. 

De coalitie wordt een vliegwiel van aandacht, van het toepassen van innovaties en het vinden van een ‘game changer’ voor het bebouwde gebied. De Coalitie Stevige Steden richt zich op het verbinden en versterken van complexe en innovatieve projecten op het gebied van stedelijke bodemdaling in geheel Nederland. Deze Coalitie Stevige steden wordt opgericht als Special onder het Platform Slappe Bodem en opereert onder hun vlag. Initiatiefnemers zijn de Provincie Zuid-Holland, Platform Slappe Bodem, de gemeente Gouda en het Hoogheemraadschap van Rijnland.  

Openbare ruimte
Gemeenten met slappe bodem maken twee keer zoveel kosten voor de openbare ruimte dan gemeenten op stevige bodem. In de openbare ruimte worden we geconfronteerd met verzakkende wegen, kapotte kabels, leidingen en riolering, wateroverlast en verloedering.

Gebouwen 
Gebouwen en funderingen leiden tot  grote schade door bodemdaling. Er vindt scheefzakking van panden plaats, funderingen verliezen hun functie, gevels en riolering beschadigen. Ook de tuinen en terrassen van gebouwen verzakken. Dit alles leidt tot vermindering van de leefbaarheid van deze gebouwen. De droogte van de afgelopen zomers heeft de ernst van deze situatie verder in beeld gebracht. 

Doen in projecten!
De Coalitie Stevige Steden is niet alleen aan praatclub. Voor een vliegende start staan de toonaangevende projecten rondom bodemdaling in het stedelijk gebied op de agenda zoals het ‘Informatiecentrum bodemdaling’ en de ‘Toolbox bodemdaling steden’. 

Vertellen en bereiken van partners!
Vanuit de project ervaring willen we vertellen en partijen bereiken met als doel bodemdaling in het stedelijk gebied te agenderen en een game changer te vinden. Het  verbinden met andere maatschappelijk partijen en opgaven zoals energietransitie, klimaatadaptatie, funderingen, droogte, of stadsvernieuwing staat hoog op de agenda.

Follow UP festival 
De samenwerkingspartners rond het Uitvoeringsprogramma Bodem en Ondergrond 2016-2020 organiseerden op 25 november 2020 het Festival Follow UP “Samenwerking geeft veerkracht aan de bodem”.  De Coalitie Stevige Steden had een sessie op dit festival.

Samen met Hilde Niezen (Platform Slappe Bodem en gemeente Gouda), Frans van de Ven (Deltares) en Peter Boelhouwer (TU Delft) werd een online sessie gehouden. Hiermee is input opgehaald voor de agenda van de Coalitie Stevige Steden. U kunt de sessie hier terugkijken

Als u meer wilt weten over de Coalitie Stevige Steden in oprichting, neem dan contact op met Robert van Cleef (06-43048381)

Nationale aanpak bodemdaling is niet compleet zonder onze dorpen en steden

De Rli pleit in haar advies over bodemdaling in veenweidegebieden voor een nationale, wettelijke aanpak. Het rijk moet zich actief inzetten voor het beperken van de bodemdaling door het stellen van doelen, het doen van investeringen en het faciliteren van gebiedsprocessen, onderzoek en kennisuitwisseling. Daar sluit het Platform Slappe Bodem, dat zich al zo’n twintig jaar inspant om bodemdaling te agenderen en onder controle te krijgen, zich volledig bij aan. Bodemdaling is in het al laag gelegen Nederland een ramp in slow motion, die bovendien leidt tot schade, hoge kosten en uitstoot van broeikasgassen. Een krachtige aanpak inclusief dorpen en steden is hoog nodig.

Bodemdaling in grote delen van West- en Noord-Nederland
De slappe veen- en kleibodem leidt in grote delen van West- en Noord-Nederland tot bodemdaling en snel verzakkende wegen, rioleringen en gebouwen. Dat komt doordat het gewicht van deze bebouwing de bodem samendrukt, vaak ongelijkmatig. Dit wordt zetting genoemd. Zetting heeft schade en hoge kosten voor beheer en onderhoud tot gevolg, want deze schade moet regelmatig gerepareerd worden en de bodem opgehoogd. De kwaliteit en veiligheid van de openbare ruimte lijden onder deze vorm van bodemdaling.

22 miljard euro vermijdbare kosten tot 2050
In november 2016 heeft het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) al becijferd dat bij gelijkblijvend beleid we afstevenen op een vermijdbare schadepost van 22 miljard euro tot 2050. Van die kostenpost zou ruim 20 miljard bestaan uit schade in bebouwde gebieden: onze dorpen en steden op slappe bodem. Uit in opdracht van het platform slappe bodem uitgevoerd onderzoek blijkt nog eens dat gemeenten op een slappe bodem twee keer meer kosten hebben aan beheer en onderhoud van de openbare ruimte dan gemeenten op een stevige bodem. Die extra kosten worden slechts ten dele gecompenseerd uit het gemeentefonds, terwijl de tekorten en extra taken bij gemeenten zich blijven opstapelen. Dat betekent dat er alle reden is om het beleid en de praktijk van aanleg, beheer en onderhoud van infrastructuur en openbare ruimte te veranderen. De nodige middelen, kennis en beleid op nationaal niveau moeten daarvoor op orde zijn.

Omslag in denken en doen
Gemeenten, waterschappen en provincies werken samen aan het aanpassen van bestaande en nieuwe bebouwde gebieden aan het veranderende klimaat. Daarvoor is kennis nodig, beleid, geld en ook een lange adem. Het vergt namelijk een grote omslag in denken en doen: hoe we met ons bodem- en watersysteem omgaan, de inrichting van dorpen en steden en het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Daarmee is veel schade te voorkomen en kan de kwaliteit van de leefomgeving verbeterd worden. Dat is niet alleen gunstig voor de economische ontwikkeling, maar ook voor de dagelijkse wereld waarin we met zijn allen leven en werken.   

Nationale aanpak bodemdaling ook voor dorpen en steden
De Rli geeft aan wat er nodig is om de dalende trend om te zetten. Deze nationale aanpak zou ook de aanpak van bodemdaling in dorpen en steden moeten omvatten. Het platform slappe bodem roept het kabinet op om hier samen met gemeenten, waterschappen en provincies werk van te maken.


Webinars ‘Kosten in beeld bij bodemdaling’

Uit onderzoek van Platform Slappe Bodem blijkt dat de kosten voor gemeenten op slappe bodem 2x zo hoog zijn als voor gemeenten op zand, maar ook dat deze kosten slechts zeer ten dele gedekt worden door het gemeentefonds. Gemeenten kunnen besparen op de kosten door het toepassen van de levenscycluskostenmethode. In samenwerking met Sweco zijn en worden webinars hierover georganiseerd.

Een van de doelstellingen van het Platform Slappe Bodem is om de kosten van beheer en onderhoud van de openbare ruimte ten gevolge van slappe bodem bij gemeenten onder controle te krijgen. Daarbij is het ook van belang dat de uitkering voor slappe bodem in het gemeentefonds in stand blijft. Het onderzoek ‘Kosten in Beeld’ uit 2019 is in 2020 verder uitgewerkt in de ‘Nadere verkenning kosten bodemdaling’. Uit beide onderzoeken blijkt dat de kosten voor gemeenten op slappe bodem 2x zo hoog zijn als voor gemeenten op zand, maar ook dat deze kosten slechts zeer ten dele gedekt worden door het gemeentefonds. Daarmee staat de kwaliteit van de openbare ruimte onder druk.

Gemeenten kunnen besparen op de kosten door het toepassen van de levenscycluskostenmethode (LCC). Dat vergt echter een omslag in denken, organisatie en in cultuur, naast de benodigde hogere investering in levensduurverlengende technieken. 

In samenwerking met Sweco is hierover een webinar verzorgd op 23 juli. Uit de webinar bleek een grote behoefte aan kennis over de levenscycluskostenmethode en ervaringen over hoe deze toegepast kan worden. Daarom zijn er voor deelnemers van het Platform Slappe Bodem nieuwe webinars georganiseerd op 29 oktober en 3 november, in het bijzonder gericht op (ambtenaren) financiën, management en beleid / advies. Speciaal voor bestuurders zal tijdens het congres op 19 november een webinar plaatsvinden als onderdeel van het Nationaal Congres Bodemdaling.

Brandbrief schuimglas

In de zoektocht naar materialen die kunnen helpen om zettingen (verzakking) in de openbare ruimte te verminderen, kosten te besparen en onze dorpen en steden klimaatbestendig te maken wordt schuimglas als een veelbelovend ophoog- / funderingsmateriaal gezien. 

In het buitenland wordt dit circulaire materiaal – geproduceerd uit gerecycled glas - al decennialang ingezet, maar in Nederland is dat tot op heden niet mogelijk vanwege andere milieuwetgeving. Met de huidige Nederlandse testmethode wordt een geringe uitspoeling van zware metalen geconstateerd, waardoor schuimglas niet wordt toegelaten voor toepassing in de praktijk. De fabrikanten en leveranciers hebben zich ingespannen om het product te verbeteren. Uit een pilot van de gemeente Alphen aan den Rijn blijkt dat er geen vervuiling uitspoelt. Het platform heeft de problematiek herhaaldelijk aangekaart bij leden van Tweede en Eerste Kamer, helaas nog zonder resultaat. Gemeente Schiedam heeft nu het initiatief genomen om een brandbrief op te stellen waarin de staatssecretaris van Milieu wordt gevraagd om de testmethode aan te passen, omdat de voordelen van schuimglas en eventueel andere circulaire materialen evident zijn. De brandbrief wordt door een groot aantal gemeenten en enkele provincies ondersteund.

Nationaal Congres Bodemdaling 2020 #ZODUS

Nationaal congres bodemdaling 2020: Bodemdaling in beweging, #zodus

De afgelopen jaren zijn er veel waardevolle initiatieven ontstaan om de effecten van veen- en kleibodemdaling inzichtelijk, meetbaar, toepasbaar en beheersbaar te maken. De opgave blijft groot: de economische impact is gigantisch en oplossingsrichtingen voor zowel landelijk als stedelijk gebied vragen om heldere toekomstbestendige lange-termijn visies. Platform Slappe Bodem maakt zich al jaren sterk voor een integrale aanpak. Het is tijd om de balans op te maken en diverse initiatieven structureel te ondersteunen om ons land klimaatrobuust, economisch sterk en bodemdalingsbestendig te maken.

Op 19 november brengen we de nationale opgaven, lopende initiatieven, praktijkervaringen en opinies uit diverse werkvelden voor het voetlicht op het Nationaal Congres Bodemdaling. De live opnames van het plenaire programma vinden plaats bij Fort Wierickerschans waarbij u via een livestream aanwezig kunt zijn en kunt deelnemen aan de discussies. ’s Middags (van 13.00 tot 16.30 uur) worden in deelsessies verschillende praktijkprojecten via video’s in beeld gebracht met aansluitend de mogelijkheid tot uitwisselen van ervaringen en het stellen van vragen.  U kunt een keuze maken uit verschillende online deelsessies. 

Wat kunt u verwachten?

In het plenaire programma zullen onder meer de volgende thema’s aan bod komen:

De complexe droogte- en water opgave van ons land;
Oplossingsrichtingen om investeringen in infrastructuur en onderhoudskosten voor gemeenten beheersbaarder te maken;
Het advies van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur over bodemdaling in veengebieden.
In oprichting: Coalitie Stevige Steden
In de deelsessies komen onder andere aan bod:

De laatste stand van zaken over het voorzien en juist interpreteren van geo informatie en data;
Onderzoek naar de uitstoot van broeikasgassen uit veen;
Actief grondwaterpeilbeheer.
Het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling levert hiervoor de laatste kennis en inzichten. Daarnaast mag u ook zelf in beweging komen tijdens dit interactieve webinar, zowel letterlijk als figuurlijk. Leg de sportkleren alvast maar klaar want we gaan met z’n allen bottom-up!

................................
PROGRAMMA

10:00 tot 12:00 uur - Plenaire beschouwing onder leiding van dagvoorzitter Inge Diepman

Hilde Niezen, voorzitter Platform Slappe Bodem
Jan Jaap de Graeff, voorzitter Rli
Adri Bom-Lemstra, gedeputeerde Provincie Zuid-Holland
Peter Glas, Deltacommissaris
Erik Jan van Kempen, DG Omgevingswet (ministerie BZK)
Gilles Erkens, Deltares / Universiteit Utrecht
Robert van Cleef, Coalitie Stevige Steden
Arthur Bolderdijk, wethouder Woerden 
Sjaak Langeslag, Hoogheemraadschap van Rijnland

12:30 tot 13:00 uur lunch

13:00 tot 16:30 uur - Beweging in de Praktijk: Deelsessies

13:00 tot 14:00 uur keuze uit:

  • Verdiepingssessie broeikasgassen Veenweiden
  • Actief grondwaterpeilbeheer kan droogteschade voorkomen

14:15 tot 15:15 uur keuze uit:

  • Levenscycluskosten-benadering en onderzoek Kosten in Beeld
  • Nieuwbouw op slappe bodem

15:15 tot 15:30 uur Break-out sessie Beweging, link naar de sessie

15:30 tot 16:30 uur keuze uit:

  • Geo-Informatie
  • Nationaal kennis- en belevingscentrum bodemdaling

Het volledige programma, inclusief een beschrijving van de deelsessies in de middag, kunt u hieronder downloaden.

NKB deelexpedities onder de aandacht

Het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling werkt continu aan het toegankelijk maken van kennis over bodemdaling. Recentelijk is een aantal webinars georganiseerd.

Op 8 oktober vond het Webinar Levenscyclus kostenanalyse plaats voor projectleiders, beheerders en beleidsmedewerkers van gemeenten. Het webinar over het doen van levenscycluskostenanalyses (LCC) voor projecten waar de openbare ruimte moet worden opgehoogd.

Op 22 september 2020 vond de tweede bijeenkomst plaats van de deelexpeditie Nieuwbouw op slappe bodem. Centraal binnen deze deelexpeditie staat de eis voor bodemdaling zoals deze is opgenomen in het Convenant Klimaatadaptief Bouwen van de provincie Zuid-Holland.

Op 17 september 2020 verzorgde de deelexpeditie Geo-informatie een presentatie op het gebied van Geo-Data tijdens het Risk Congres Lokaal Bestuur. In deze presentatie werd geo-data in het bebouwd gebied benadrukt en werd inzichtelijk gemaakt hoe we met die data tot betrouwbare modellen komen voor het inschatten van funderingsproblematiek.

Kijk voor de laatste stand van zaken op de agenda op de website van het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling.

Webinar Levenscycluskosten 23 juli

Exclusief voor deelnemers aan het Platform Slappe Bodem organiseerden we op 23 juli een webinar levenscycluskosten.

Jaarlijks investeren gemeenten op slappe bodem ongeveer dubbel zoveel in beheer en onderhoud van wegen en openbare ruimten ten opzichte van gemeenten  op een stabiele ondergrond. Sweco heeft in opdracht van het Platform Slappe Bodem (PSB) twee onderzoeken uitgevoerd naar de meerkosten die gemeenten op slappe bodem maken voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte. In ‘Kosten in beeld’ (2018) zijn de levenscycluskosten (LCC) van traditionele en lichtgewicht ophoogtechnieken vergeleken, met als resultaat inzicht in de omvang van de vermijdbare levenscycluskosten door toepassing van lichtgewicht technieken. In ‘Nadere verkenning kosten bodemdaling’ (2020) is dit beeld voor drie voorbeeldgemeenten nader uitgewerkt en is berekend dat slechts een beperkt deel de extra uitgaven van deze gemeenten wordt gedekt uit het gemeentefonds.

Hoe uw gemeente hier in staat welke kansen er liggen om veel kosten te besparen, willen we in 2 actieve digitale bijeenkomsten verder met u verkennen.
Uit ervaring van het Platform Slappe Bodem blijkt dat beheerders en projectleiders enerzijds, en bestuurders anderzijds, de merites van een LCC-benadering herkennen en (willen) toepassen. 
Toch zijn er hordes te nemen om dit te bereiken. Daarvoor is expertise nodig uit verschillende lagen van de ambtelijke organisatie.

De doelgroep voor deze webinars bestaat daarom uit (strategisch) beleidsmedewerkers en management van B&O / assetmanagement en financiële afdeling binnen gemeenten. Ook geïnteresseerden van de waterschappen en provincies met wegen in beheer zijn welkom. 


Terugkijken webinar Bodemdaling in beeld!

Op 9 juni 2020 organiseerde het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling een online seminar over stedelijk gebied: Bodemdaling in beeld! Het webinar werd bezocht en gemaakt door het NKB netwerk en geïnteresseerde professionals op het gebied van veenbodemdaling in Nederland. Tijdens het seminar werd gesproken over de projecten die bij het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling draaien, er waren opnames vanuit het veld te zien, polls en live chatsessies.

Kon u er op 9 juni er niet live bij zijn, dan kunt u alles nog terugkijken via de terugkijklink.

Nationaal Congres Bodemdaling 19 november vanuit Fort Wierickerschans

De voorbereidingen voor het Nationaal Congres Bodemdaling 2020 zijn begonnen. In tegenstelling tot eerder bericht vindt het congres plaats op 19 november vanuit Fort Wierickerschans in Bodegraven in digitale vorm. Vanuit de nieuwe Hollandse waterlinie naar de oude Hollandse waterlinie; op veenweidegrond midden in bodemdalingsgebied.

Kijk hier om alvast een indruk te krijgen van de locatie. 

Uiteraard blijven we de adviezen vanuit het RIVM aanhouden. Als dit gevolgen heeft voor ons congres leest u dat op onze website.

Bodemdalingspublicaties TISOLS online beschikbaar

Ondanks dat het Tiende Internationale Symposium over Bodemdaling (TISOLS) in Nederland is uitgesteld naar 17-21 mei 2021 vanwege het COVID-19 virus, zijn alle wetenschappelijke publicaties van de internationale bodemdalingsexperts gepubliceerd. 

Alle publicaties zijn vrij toegankelijk en te downloaden via de TISOLS Proceedings op de Corpernicus-website. Niet alleen in Nederland maar in veel kustgebieden wereldwijd leidt bodemdaling tot problemen. De maatschappelijke kosten van bodemdaling zijn enorm. In gebieden in Nederland met een slappe grond lopen deze in de miljarden euro’s. Wereldwijd gaat het om een veelvoud hiervan. Een deel van deze kosten is vermijdbaar. "Het vrij toegankelijk maken van deze conference papers is één van onze manieren om ons onderzoek en onze expertise met andere partijen te delen om bodemdaling aan te pakken en te helpen bij het ontwerpen van tegenmaatregelen", aldus Gilles Erkens bodemdalingsexpert bij Deltares en waarnemer van het UNESCO Land Subsidence International Initiative . "Er is geen 'one-size-fits-all'-oplossing, het delen van voorbeelden,  ervaringen en nieuwe aanpakken helpen om de beste strategie voor elk gebied te formuleren".

Bekijk alle publicaties via de TISOLS Proceedings online:  Volume 382, 2020 | TISOLS: the Tenth International Symposium On Land Subsidence – living with subsidence

Nieuwe datum TISOLS mei 2021
De TISOLS conferentie is verplaats naar 17-21 mei 2021. De  conferentie zal afgetrapt worden met de  “Society & Subsidence day”. Op deze dag nodigen we nationale en internationale beleidsmakers, wetenschappers en experts uit om hun kennis, uitdagingen en oplossingen te delen op het gebied van bodemdaling. Later dit jaar zal via de TISOLS-website meer informatie worden gegeven.
TISOLS wordt georganiseerd onder auspiciën van het Unesco IHP Land Subsidence International Initiative. Deze werkgroep verbeterd en verspreid sinds de jaren zeventig de kennis over bodemdaling door middel van internationale symposia, samenwerkingsprojecten en publicaties.

Jaarverslag 2019 en Activiteitenplan 2020 uitgebracht

Het Platform Slappe Bodem is actief geweest in 2019 en er zijn stevige stappen gezet om de doelstellingen te bereiken. U leest er alles over in het Jaarverslag 2019. Met de nieuwe Strategische Agenda 2020-2024 is het Platform inmiddels alweer flink op dreef. 

Het Activiteitenplan 2020 geeft aan wat de prioriteiten van dit jaar zijn. Vooral bodemdaling in bebouwd gebied zal flink aan bod komen en we werken alweer toe naar de volgende verkiezingen: die van de Tweede Kamer in 2021. Het Jaarverslag en Activiteitenplan zijn nu te downloaden.

Internationaal bodemdalingscongres TISOLS uitgesteld

Door de ontwikkelingen rondom het coronavirus (COVID-19) in binnen- en buitenland heeft de organisatie moeten besluiten het Tenth International Symposium on Land Subsidence (TISOLS) uitstellen naar 17-21 mei 2021. Hiermee wordt ook de “Society & Subsidence” dag van 20 april 2020 verzet naar 17 mei 2021. Op deze dag nodigen we nationale en internationale beleidsmakers, wetenschappers en experts uit om hun kennis, uitdagingen en oplossingen te delen op het gebied van bodemdaling.

Heeft u zich al aangemeld of een poster of paper ingediend? Maakt u zich geen zorgen.

  • Alle registraties worden geannuleerd en alle reeds betaalde registratiekosten worden vergoed.
  • De Proceedings of the International Association of Hydrological Sciences special issue gewijd aan TISOLS zal de komende weken volgens planning worden gepubliceerd.
  • Vanaf september 2020 openen we registratie en abstract inzending voor TISOLS in mei 2021. Auteurs met een paper in de TISOLS-procedure krijgen de kans om hun (geactualiseerde) onderzoek in 2021 te presenteren. Nieuwe abstracts zijn ook welkom. 

Heeft u nog vragen neem dan contact op via tisols2020@tudelft.nl. Updates over TISOLS en de “Society & Subsidence” dag zullen gecommuniceerd worden via de TISOLS-website en via onze nieuwsbrief en de nieuwsbrief van Nationaal Kennisprogramma.

Kamerleden bezoeken Rotterdam Overschie

Op vrijdag 21 februari zijn Kamerleden Laura Bromet en Paul Smeulders op werkbezoek geweest in de wijk Rotterdam Overschie. De bestuurlijke kerngroep van het platform slappe bodem heeft de Kamerleden ontvangen. 

Het werkbezoek had als thema ‘Bodemdaling in bebouwd gebied’ en de Kamerleden zijn geïnformeerd over de uitdagingen die bodemdaling oplevert voor het beheer van de gemeentelijke openbare ruimte en voor particulieren. Wijken zoals Overschie komen voor in bijna alle gemeenten in West- en Noord-Nederland. De combinatie van bodemdaling met funderingsproblemen, klimaatadaptatie en energietransitie is in deze wijken een extra ingewikkelde opgave voor inwoners, pandeigenaren en gemeente.
Het Platform Slappe Bodem vindt dat bodemdaling in bebouwd gebied een nationaal probleem is dat te weinig aandacht krijgt in het rijksbeleid, zoals bijvoorbeeld de Nationale Omgevingsvisie (NOVI).

Risicoanalyse geeft inzicht in schadekosten aan funderingen

De droogte van de afgelopen zomers zorgde voor extra aandacht voor bodemdaling en schade aan funderingen. Voor sommige gemeenten was dit een bekend probleem, maar voor anderen een verrassing. Voor veel gemeenten geldt dat ze geen inzicht hebben in het risico op funderingsproblematiek. Deltares ontwikkelde een systematische methode voor risicoanalyse van paalrot en verschilzetting van panden op staal. 

Deze methodiek, samen met beschikbare data over bodemdaling, opbouw van de ondergrond, grondwaterstanden, gebouwgegevens en expertschattingen, vormt de basis van een nieuwe quickscan ‘risico op funderingsproblematiek‘ voor gemeenten.

Lees meer op de website van Deltares

Foto Vincent Basler

Project belicht: Voorweg Nieuwkoop​​

De deelnemers van het Platform Slappe Bodem zoeken in de praktijk naar oplossingen voor bodemdalingsproblemen. Veel van deze projecten staan op de website. We lichten er graag een uit. Deze keer komt de reconstructie van de Voorweg in gemeente Nieuwkoop aan bod.

De Voorweg N463 is ca. 1.600 meter lang en deels in beheer en eigendom van de provincie Zuid-Holland en deels van de gemeente Nieuwkoop. Tot 2015 was de wegconstructie door ligging in slappe ondergrond aan extreme zakking onderhevig, met alle overlast van dien. Door alle ophogingen was een pakket asfalt van 1,5 meter ontstaan! In samenwerking met de provincie is gestreefd naar een zettingsvrije reconstructie, die is uitgevoerd als palenmatras door de bestaande asfaltconstructie heen.

Sinds de aanleg zijn er herstelwerkzaamheden uitgevoerd omdat er toch scheurvorming ontstond. Tevens zijn de trottoirs opgehoogd; de overgangen van zettingsvrije constructie naar zettingsgevoelige constructie vraagt om aandacht.

De volledige projectbeschrijving en contactgegevens zijn te vinden op de website.

Pubquiz Bodemdaling tijdens Nationaal Congres Bodemdaling

Tijdens het Nationaal Congres Bodemdaling is er  nieuw programma onderdeel... de Pubquiz Bodemdaling.

Test uw kennis van bodemdaling in deze quiz georganiseerd door het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling en de Regiodeal Bodemdaling Groene Hart. Ga de competitie aan met vakgenoten en kijk of u feiten van fictie kunt onderscheiden. Na deze quiz heeft u een kennis-upgrade gekregen waarmee u tijdens de netwerkmomenten de andere bezoekers kunt imponeren. Per sessie is er ruimte voor slechts 30 deelnemers... zorg dus dat u op tijd bent!

Facilitators: Robert van Cleef en Pui Mee Chan (Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling) en Welmoed Visser (Regiodeal Bodemdaling Groene Hart)

Bodemdaling in de ontwerp-NOVI

Van 20 augustus tot en met 30 september heeft de ontwerp-Nationale Omgevingsvisie (NOVI) ter inzage gelegen. Het Platform Slappe Bodem heeft een zienswijze ingediend.

Het woord bodemdaling komt maar liefst 31 keer voor in de ontwerp-NOVI, een belangrijk en verschil met voorgaande ruimtelijke Rijksvisies. Hiermee is het Platform erg verheugd. Desondanks is er volgens het Platform nog extra inspanning nodig om echt tot een nationale en integrale aanpak te komen: een nationaal programma met een langetermijnvisie en sterke samenwerking tussen Rijk en decentrale overheden. In de ontwerp-NOVI ziet het Platform hiervan de contouren, maar bodemdaling wordt nog teveel benaderd als een waterbeheersopgave voor het landelijke gebied. Naar mening van het Platform is de problematiek breder en integraler en ontbreekt voldoende aandacht voor de bebouwde gebieden. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft immers al in 2016 laten zien dat in bebouwde gebieden de grootste schade te verwachten bij gelijkblijvend beleid.

Het Platform werkt graag met het Rijk samen aan visie om zo meer richting te geven aan de integrale aanpak van bodemdalingsproblematiek in bebouwd en landelijk gebied. De NOVI kan hiervoor de stevige basis bieden.

Terugblik Nationaal Congres Bodemdaling

21 november 2019 werd volgens traditie weer een complete dag over de aanpak van veenbodemdaling in Nederland georganiseerd. Op dit jaarlijkse congres van het Platform Slappe Bodem presenteerden we de laatste stand van zaken rondom beleid, klimaat, beheer en onderhoud, water, bodem, landbouw en ruimtelijke ordening.

Kijk hier voor een volledige sfeerimpressie en een selectie van de presentaties subsessies.

Strategische Agenda Platform Slappe Bodem 2020-2024

Het Platform Slappe Bodem is en blijft continu in ontwikkeling. De samenwerking van Midden-Hollandse gemeenten die rond 2000 is ontstaan, is in 2019 uitgegroeid tot een netwerksamenwerking van 20 gemeenten, 6 waterschappen en 1 provincie en strekt zich uit over een groot deel van West-Nederland. 

Het Uitvoeringsprogramma 2015-2019 heeft zijn vruchten afgeworpen. Een groot deel van de destijds gestelde doelen is in de afgelopen jaren gerealiseerd. Daarmee heeft het platform kracht ontwikkeld om een rol van betekenis te spelen op nationaal niveau. Bodemdaling is dankzij de inzet van de deelnemende organisaties een thema dat een rol speelt in beleidsstukken (Deltaprogramma, Nationale Adaptatie Strategie, Nationale Omgevingsvisie), in onderzoek (samenwerkende kennisinstituten, Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling) en bij ondernemers en inwoners. De vroegere Slappebodemdagen zijn uitgegroeid tot het jaarlijkse Nationaal Congres Bodemdaling met ruim 350 deelnemers. Ook krijgt bodemdaling met grote regelmaat aandacht in landelijke en lokale media (krant, tv, radio en online) en vak- bladen.
De centrale doelstelling die geformuleerd is in 2013 luidt in 2019 als volgt: “We zijn pas klaar met het Platform Slappe Bodem als de omgang met slappe bodem integraal onderdeel uitmaakt van beleid en beheer en nadelige effecten binnen aanvaardbare grenzen van duurzaamheid en betaalbaarheid zijn gebracht” 

Uit gesprekken met bestuurders en ambtenaren betrokken bij het platform is gebleken dat er draagvlak is voor een nieuwe periode. Het platform verzet de bakens enigszins: het agenderen van de problematiek is minder nodig maar zal niet verdwijnen, terwijl er meer behoefte is aan invulling van de aanpak van bodemdaling. De succesvolle agendering van de afgelopen jaren (het ‘wat dan?’) leidt steeds vaker tot de vraag ‘hoe dan?’ en het platform streeft ernaar deze vraag te beantwoorden. Dat de aanpak van bodemdaling van groot nationaal belang is om in West- en Noord-Nederland tegen aanvaardbare kosten te kunnen blijven wonen, werken en recreëren staat daarbij voorop. Het Platform Slappe Bodem is voor overheden de plek waar ervaringen, kennis en netwerk samenkomen. Het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling dat mede door het Platform is opgezet heeft hierbij een belangrijke en neutrale rol: de kennis die onafhankelijk wordt opgedaan wordt hier samengebracht, bediscussieerd en toegankelijk gemaakt. Het Platform Slappe Bodem blijft het Kennisprogramma ondersteunen met middelen en zal ook zelf (aanvullend) onderzoek laten uitvoeren ter ondersteuning van de eigen (lobby-)activiteiten. 

Alle hoofddoelen en activiteiten voor de komende periode (2020-2024) zijn begin december bestuurlijk vastgesteld in de Strategische Agenda.

Bodemdaling de Baas in het Groene Hart

Tijdens het nationaal congres bodemdaling, dat werd georganiseerd door het Platform Slappe Bodem i.s.m. het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling, ging de Regio Deal bodemdaling Groene Hart officieel van start. Binnen deze Regio Deal werken 8 regionale overheden, de rijksoverheid*, kennisinstellingen, agrarische sector, bewoners en bedrijfsleven samen aan een aanpak voor het omgaan met bodemdaling. Dit gebeurt door meer dan 20 innovatieve experimenten uit te voeren. De partijen investeren gezamenlijk 20 miljoen euro in de Regio Deal bodemdaling. De kennis en oplossingen die in de regio worden verzameld, kunnen ook op andere plaatsen in Nederland en mogelijk internationaal worden toegepast. Zo worden we samen bodemdaling de baas!

De start bezegeld
Aan Hilde Niezen (bestuurlijk trekker van de Regio Deal namens de 8 regionale overheden) en Johan Osinga (directeur-generaal van het ministerie van LNV en verantwoordelijke namens het rijk) werden op het podium eerst enkele vragen gesteld. Aan het einde van dit gesprek werd de figuurlijke brug geslagen over het samen aan de slag gaan. Niet alleen in de projecten, maar ook door af te spreken om regelmatig op werkbezoek te gaan. Want tijdens dit soort bezoeken wordt duidelijk zichtbaar wat de problemen zijn en welke stappen ondernomen moeten worden om met deze problemen om te gaan. Letterlijk dus met de voeten in het veen! Om daarop goed voorbereid te zijn, stonden op het podium naast een tuinbankje twee paar Regio Deal bodemdaling laarzen klaar. Hilde Niezen en Johan Osinga trokken deze laarzen gelijk aan voor het zetten van de handtekening op de Regio Deal Bodemdaling Groene Hart, waarmee de start is bezegeld en de uitvoering kan beginnen.

Haalbaarheidsstudie Drijvend Bouwen in Woerden

Grote delen van de ondergrond in Nederland bestaan uit veen, waaronder die in de gemeente Woerden. Veen is niet draagkrachtig, waardoor wegen, riolering, groen en kabels en leidingen verzakken en schade oplopen. Voor de gemeente betekent dit hoge beheer- en onderhoudskosten van de openbare ruimte. 

Daarnaast krijgen we door klimaatverandering steeds vaker te maken met langdurige droogte en hevige regenbuien. Dit vraagt om een flexibel watersysteem dat in staat is om piekbuien te bergen en water op te slaan, zodat er ook in droge tijden genoeg water is veiliggesteld. De huidige wijze van bouwen houdt nog onvoldoende rekening met deze gevraagde flexibiliteit. 

Door de hoge druk op de woningmarkt en het beperkte aantal (goede) locaties om te bouwen, is het waarschijnlijk dat ook gebieden met een niet-draagkrachtige bodem bebouwd worden. Een drijvende wijk in het veenweidegebied kan hier een uitkomst bieden. Een drijvende wijk is flexibel, heeft geen last van een dalende bodem en kan goed water bufferen. Het is daarmee een bodemdaling- en klimaatbestendige wijk.

Bevindingen
Inleidende zin over het onderzoek: Gemeente Woerden heeft, met een aantal partners, onderzoek gedaan naar drijvend bouwen. Tijdens het onderzoek is gekeken naar ontwerpmogelijkheden, techniek, kosten, planeconomie en wetgeving. Dit heeft waardevolle inzichten opgeleverd in de vele kansen en risico’s voor drijvend bouwen in veenweidegebied. De haalbaarheid wordt kansrijk geschat en de maatschappelijke meerwaarde is aanzienlijk. Wel dient er een grondige locatieafweging uitgevoerd te worden en moeten er concrete randvoorwaarden worden meegegeven aan ontwikkelaar. In het kort heeft het onderzoek de volgende bevindingen opgeleverd: 

  • Ontwerp: drijvend bouwen vraagt om een heel andere ontwerpbenadering. Het is daarom aan te raden om stedenbouwkundigen in een vroeg stadium van het ontwerpproces te betrekken. 
  • Techniek: drijvend bouwen biedt aanzienlijke voordelen, maar er zijn ook belangrijke aandachtspunten zoals de flexibele aansluitingen tussen verschillende wijkonderdelen, aanpak kabels en leidingen, waterkwaliteit, aanvoer van drijvende woningen en vroegtijdige afstemming met betrokken partijen. 
  • Kosten: financieel lijkt een drijvende wijk haalbaar mits de ontwikkelende partij en de gemeente afspraken maken over hoe toekomstige besparingen in beheer en onderhoud verrekend worden in de ontwikkelingsfase.
  • Planeconomisch: de omgevingswet biedt kansen om klimaat- en bodemdalingsbestendig te bouwen in veenweidegebied. Voor de provinciale en gemeentelijke omgevingsvisies, verordeningen, omgevingsplannen en programma’s zijn bouwstenen voor drijvend bouwen geïdentificeerd.
  • Juridisch: vanuit bestaande juridische kaders resteren belangrijke discussiepunten. Zo kan de gemeente bijvoorbeeld kiezen of zij drijvende woningen als (on)roerende zaak aanmerkt. 

Het project heeft plaatsgevonden in opdracht van gemeente Woerden, de provincie Utrecht en Waterschap HDSR en directe betrokkenen zijn de provincie Zuid-Holland, Balance D’eau, Zeinstra Veerbeek Architecten, ORG-ID, Witteveen+Bos en Sweco.
In het vervolgonderzoek gaat de gemeente samen met de partners van de Regio Deal Bodemdaling nog openstaande vraagstukken onderzoeken en proberen partners te prikkelen mee te denken met het concept van een drijvende wijk.

Programma Nationaal Congres Bodemdaling bekend

Het Nationaal Congres Bodemdaling op 21 november belooft weer een mooie dag te worden met de laatste nieuwtjes en ontwikkelingen op bodemdalingsgebied. Onder leiding van dagvoorzitter Inge Diepman zullen onder meer Erik Jan van Kempen (directeur-generaal Omgevingswet), Johan Osinga (directeur-generaal Natuur, Visserij en Landelijk gebied), Hanke Bruins Slot (Gedeputeerde Provincie Utrecht, voorzitter Veenweidetafel) en Maarten van Rossem (historicus) hun visie geven op de #hoedan? aanpak van bodemdaling in Nederland.

WANNEER: donderdag 21 november 2019
WAAR: Fort Voordorp, 3737 BK Groenekan

Het maximum aantal deelnemers aan het congres is bereikt. Als u een e-mail stuurt naar info@slappebodem.nl wordt u op de reservelijst geplaatst.

Dit jaar is er extra aandacht besteed aan de randprogrammering van het congres. Namens de Stichting Schuimbeton zal een kunstenares haar talenten tonen met lichte ophoogmaterialen. De subsessies in het tweede gedeelte van de dag worden gepresenteerd aan de hand van 5 thema’s: Bodemdalingsprogramma’s Bebouwd gebied Veenweide initiatieven Innovatie en Pilots Luchtige en drijvende inspiratie

De kennismarkt is goed gevuld met mooie bedrijfspresentaties. Daarnaast is er  nieuw programma onderdeel... de Pubquiz Bodemdaling.

Het hele programma vindt u hieronder.

Gemeenten kunnen 119 miljoen per jaar besparen

Dat de kosten voor beheer en onderhoud van openbare ruimte en infrastructuur op slappe bodem hoog zijn, wisten de gemeenten die hiermee te maken hebben al. Welke meerkosten daadwerkelijk gemaakt worden en mogelijk te vermijden zijn was tot nu toe nooit berekend. Uit onderzoek van ingenieursadviesbureau Sweco, in opdracht van het Platform Slappe Bodem en met medewerking van Deltares, blijkt dat de kosten aanzienlijk zijn, maar ook dat er veel te besparen valt door toepassing van de levenscyclusbenadering en innovatieve, lichtgewicht technieken. 

De uitkomsten van dit onderzoek ‘Kosten in Beeld’ op een rij:

  • Onderhoud en beheer van openbare ruimte en infrastructuur op verzakkende veenbodem is 2x zo duur als op stevige bodem. Dat komt door ongelijkmatige zetting (bodemdaling). Daardoor moeten gemeenten 2 keer zo vaak opnieuw ophogen en aanleggen, met veel overlast voor de inwoners.
  • 2 keer zoveel kosten betekent ook 2 keer zoveel projecten en 2 keer zoveel ambtenaren en wegwerkers om alle projecten uit te voeren.
  • Met toepassing van innovatieve, lichte technieken kunnen gemeenten gezamenlijk 119 miljoen euro per jaar besparen. Dat is ongeveer 17 euro per inwoner per jaar. Het gaat om de gemeenten met zakkende, slappe bodems in West-Nederland. Snelwegen, spoorwegen en provinciale wegen zijn buiten beschouwing gelaten.
  • Toepassing van de levenscyclusbenadering en kiezen voor duurzame, lichtgewicht funderingsmaterialen door gemeenten betekent hogere kosten bij aanleg, maar lagere kosten voor beheer en onderhoud, minder overlast en meer kwaliteit.
  • Innovatie, beschikbaarheid van betrouwbare informatie en nader onderzoek naar de dieper liggende oorzaken van bodemdaling zijn noodzakelijk om de kosten verder te reduceren.

De kosten komen voor rekening van de burgers, maar worden vaak niet volledig doorberekend in de gemeentelijke belastingen. De gemeentelijke belastingen voor gemeenten met slappe bodems (veen/klei) in vergelijking met gemeenten op zand zouden dan immers ook 2 keer zo hoog moeten zijn en dat is voor inwoners niet acceptabel. Gevolg is dat concessies worden gedaan aan de kwaliteit van openbare ruimte, die in de onderzochte gemeenten dan ook lager is dan gewenst.

 Voor het Platform Slappe Bodem zijn de uitkomsten en aanbevelingen van het onderzoek reden om verder in te zetten op het delen van kennis en ervaring, stimuleren van onderzoek en innovatie.

Bodemdaling belangrijk thema in coalitieprogramma’s

Rond de verkiezingen van Provinciale Staten en waterschapsbesturen heeft het Platform Slappe Bodem een online campagne gevoerd. Het thema was ‘Bodemdaling remmen we samen’, met als doel de aanstaande waterschaps- en provinciebestuurders te bewegen om bodemdaling op te nemen in de doelen voor de nieuwe bestuursperiode. Het Platform heeft een analyse laten uitvoeren van de coalitieprogramma’s die voor de zomer zijn verschenen. Hierin zijn alleen de provincies en waterschappen die met bodemdaling in hun beheersgebied te maken hebben meegenomen.

Uit de analyse blijkt dat in vrijwel alle 15 onderzochte coalitieprogramma’s bodemdaling is opgenomen als aandachtspunt. De aandacht is daarbij vooral gericht op het landelijke gebied en het verminderen van de CO2-uitstoot uit veen. Daarmee komt het bebouwde gebied minder uit de verf. De in de coalitieprogramma’s opgenomen ambities zullen in de nieuwe bestuursperiode worden omgezet in beleid en maatregelen. Het Platform Slappe Bodem werkt en denkt graag mee om hieraan invulling te geven. De aanknopingspunten om bodemdaling samen te remmen zijn in ieder geval in ruime mate aanwezig.

5 miljoen voor baanbrekend onderzoek naar bodemdaling in Nederland

Een breed nationaal consortium onder leiding van de Universiteit Utrecht krijgt 5 miljoen euro om de bodemdaling in Nederland te onderzoeken. Het blijven zakken van het maaiveld en de ondergrond heeft grote maatschappelijke gevolgen en economische impact. Uiteenlopende disciplines als fysische geografie, satellietgeodesie, biologie, bodemchemie, agro-economie, civiele techniek, milieubeleidswetenschappen en rechtsgeleerdheid slaan nu de handen ineen om Nederland toekomstbestendig te maken.

De omvang van het project is 5 miljoen euro. Ruim 4,3 miljoen euro daarvan is afkomstig uit fondsen van de Nationale Wetenschapsagenda. De niet-universitaire consortiumpartners tekenden voor het resterende bedrag. Het gehonoreerde onderzoek valt onder het universiteitsbrede thema Pathways to Sustainability, binnen de hub Water, Climate & Future Deltas.

Wereldwijd wonen ruim 500 miljoen mensen in rivierdelta’s. Deze gebieden met hun vaak slappe ondergrond worden steeds intensiever gebruikt en steeds dichter bevolkt. Door grondwaterwinning, zware bebouwing en waterpeilverlagingen voor landbouw en steden klinkt de bodem in, met schade aan gewassen, bebouwing en infrastructuur als gevolg. Lage grondwaterstanden door waterpeilverlagingen die leiden tot bodemdaling, kunnen ook bijdragen aan een warmer wordend klimaat door de omzetting van drooggevallen veen in broeikasgassen. Tenslotte is een wegzakkend land onder een stijgende zeespiegel steeds moeilijker droog te houden. Ook in de dichtbevolkte Nederlandse rivierdelta zijn de effecten van bodemdaling duidelijk zichtbaar. Willen we onze delta leefbaar houden, dan is dus een grondige aanpak nodig.

In de volle breedte
Een groot onderzoeksteam heeft nu 5 miljoen euro gekregen om in de volle breedte te onderzoeken hoe Nederland het beste met de bodemdaling kan omgaan. Bewoners, bedrijven, gemeenten en waterschappen krijgen daarmee handelingsperspectieven. Het overkoepelende doel van het programma is het integreren van het onderzoek naar fundamentele oorzaken met dat naar beleidsbeslissingen. Bodemdaling heeft namelijk meerdere oorzaken, die samen de totale daling verklaren. Het uiteindelijke effect van al die oorzaken is van plek tot plek verschillend, evenals de beste aanpak van bodemdaling. De grote vraag is hoe we onze huidige omgang met bodemdaling kunnen ombuigen als de schade te groot wordt. Voor een antwoord op die vraag moeten de oorzaken op onderbouwde wijze kunnen worden uitgesplitst.

Lees meer op de website van de Universiteit Utrecht

Jaarverslag en activiteitenprogramma uitgebracht

Het jaarverslag 2018 en het activiteitenplan 2019 zijn gebundeld en uitgebracht  op onze website.

In 2018 is het thema bodemdaling echt doorgedrongen tot de nationale en lokale agenda’s. Ook kon het platform slappe bodem het onderzoek ‘kosten in beeld’ presenteren en werden we door de droogte geconfronteerd met gevolgen van extra bodemdaling. In 2019 gaat het platform slappe bodem door op de ingeslagen weg. De samenwerking in het nationaal kennisprogramma bodemdaling wordt voortgezet en er volgt een nieuw Nationaal Congres Bodemdaling.

Bodemdaling belangrijk onderwerp verkiezingen waterschappen en provinciale staten

In de verkiezingen van waterschapsbestuur en provinciale staten op 20 maart heeft het thema bodemdaling een belangrijke rol gespeeld. Door het Platform Slappe Bodem is rondom de verkiezingen een online campagne gevoerd om bodemdaling op de agenda te houden.

Met name de noodzaak om samen te werken tussen overheden en met inwoners en ondernemers stond centraal. De door het platform verspreide ludieke filmpjes en infographic zijn vaak gedeeld via social media en hebben geleid tot flink meer bezoek aan de website van het platform.

Inmiddels zijn de meeste coalitieakkoorden gesloten. Het Platform Slappe Bodem gaat met de nieuwe bestuurders in gesprek over de (hernieuwde) samenwerking.

Bekijk hier de campagnefilmpjes

Bestuurders brengen werkbezoek aan Almere

Op uitnodiging van wethouder Hilde van Garderen heeft op 26 juni het jaarlijkse bestuurlijk overleg Platform Slappe Bodem plaatsgevonden in Almere. Aan het overleg was tevens een werkbezoek gekoppeld aan de Regenboogbuurt, waar de gemeente groot onderhoud van de openbare ruimte laat uitvoeren.

De Regenboogbuurt is een bijzondere buurt in Almere, gebouwd tussen 1994 en 1998 en gepresenteerd op de BouwRai 1994. Het is de enige woonwijk ter wereld waar kleur zo essentieel, grootschalig, geregisseerd en gedetailleerd is toegepast. Het is ook een woonwijk met een grote bodemdalingsproblematiek, ondanks het feit dat Almere niet gebouwd is op veen, maar op klei.

Door de bodemdaling doet Almere 10 jaar eerder dan gewoon is groot onderhoud in de Regenboogbuurt. Tijdens het werkbezoek werd duidelijk wat de effecten van bodemdaling in Almere zijn, de specifieke bodemopbouw in Almere en welke innovatieve maatregelen er worden genomen om de bodemdaling in de toekomst te beperken. Almere heeft daarnaast laten zien hoe het groot onderhoud in de Regenboogbuurt samen met bewoners is opgepakt en hoe er een koppeling is gemaakt met klimaatadaptatie.

Kennisexpeditie bodemdaling in Gouda

Op 28 juni 2019 vond de tweede kennisexpeditie bodemdaling plaats. Deelnemers werden verwelkomd in het Huis van de Stad in Gouda. De dag werd geopend met een plenaire bijeenkomst onder leiding van Geert Roovers (Saxion/ Antea Group). Geert benadrukte het belang van het delen van kennis en gezamenlijk optreden om tot een effectieve aanpak van bodemdaling te komen.

Hilde Niezen, voorzitter van het Platform Slappe Bodem en als wethouder bij gemeente Gouda gastvrouw van de dag, vertelde in gesprek met Geert dat er de laatste jaren steeds meer aandacht is gekomen voor bodemdaling. Er zijn vele onderzoeken en pilots rondom bodemdaling gestart. Wel is het nog de vraag hoe de uitkomsten op lange termijn structureel geïmplementeerd worden. Het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling speelt hierin steeds meer een centrale en verbindende rol.

Ook vanuit het Rijk komt er steeds meer aandacht voor bodemdaling. Het Rijk erkent dat de bodemdalingsaanpak ook een rijksopgave is en er wordt geïnvesteerd door het Rijk in verschillende programma’s. Ook in het klimaatakkoord is geld uitgetrokken voor de aanpak van bodemdaling.

Alle verslagen van projecten, deelexpedities en een fotoverslag van deze middag zijn hier terug te zien.

Rijk en regio investeren 20 miljoen euro in bodemdaling Groene Hart

Bodemdaling in het Groene Hart is een probleem voor zowel stad als platteland. Om deze regio toekomstbestendig te maken investeren Rijk en regio gezamenlijk 20 miljoen euro in de Regio Deal bodemdaling Groene Hart. Dat schrijft minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit mede namens minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en andere betrokken bewindspersonen in een brief aan de Tweede Kamer. Acht lokale overheden en het Rijk werken samen aan manieren om beter om te gaan met de gevolgen van bodemdaling. Nu er overeenstemming is over de specifieke invulling en financiering van de deal, kan de regio starten met de uitvoering.

Hilde Niezen (bestuurlijk trekker Regio Deal bodemdaling Groene Hart): “Ik spreek namens de bestuurders van de 8 betrokken partijen dat we verheugd zijn met deze mijlpaal. Dit is zeer belangrijk, want we staan de komende decennia met de bodemdalingsproblematiek voor een grote en kostbare maatschappelijke opgave. Om de kennisontwikkeling in Nederland goed met elkaar af te stemmen en te verspreiden, werken we daarnaast samen met andere gemeenten uit het gebied, het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling, het Platform Slappe Bodem en veenprogramma’s elders in het land. Na de zomer wordt de regiodeal officieel ondertekend. Dan gaan we keihard aan de slag met elkaar om oplossingen te vinden om de bodemdaling op het platteland en in de stad de baas te worden!“

De 8 betrokken partijen zijn: gemeente Alphen aan den Rijn, gemeente Gouda, gemeente Woerden, provincie Zuid-Holland, provincie Utrecht, Hoogheemraadschap van Rijnland, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard.

Eind 2018 selecteerde het kabinet het voorstel van de regio Groene Hart uit 88 inzendingen voor een Regio Deal. De bodemdaling heeft gevolgen voor veel verschillende gebieden. Het raakt onder andere woningbouw, infrastructuur en landbouw. De projecten binnen deze Regio Deal zijn gericht op het bieden van handelingsperspectief voor bewoners, bedrijven en overheden hoe om te gaan met de effecten van bodemdaling. Het gaat hierbij om kennisontwikkeling en verspreiding van oplossingen die betrekking hebben op onder andere woningbouw, agrarisch ondernemerschap en CO2 reductie. Ook voorlichting en advies krijgen een belangrijke rol.  

De Regio Deal is een partnerschap tussen Rijk en regio. Voor de totstandkoming van deze Regio Deal stelt het Rijk 10 miljoen euro beschikbaar vanuit de Regio Envelop. De regio legt ook 10 miljoen euro in. Daarmee is de begroting voor de deal rond.

Partners
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat zijn samen met het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit mede ondertekenaar van deze Regio Deal. Samen met de gemeente Alphen aan den Rijn, gemeente Gouda, gemeente Woerden, provincie Zuid-Holland, provincie Utrecht, Hoogheemraadschap van Rijnland, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard is deze deal tot stand gekomen. In de uitvoering van de Regio Deal wordt nauw samengewerkt met kennisinstellingen, inwoners en ondernemers.

Regio Deals
Om de brede welvaart in Nederland te versterken zet het kabinet in op nauwe samenwerking met de regio’s. Met het sluiten van Regio Deals worden deze regio’s versterkt op een manier passend bij de mensen die daar werken en wonen. Rijk en regio hebben het afgelopen half jaar plannen gemaakt om over de hele linie de leefbaarheid in deze gebieden te vergroten, de veerkracht te versterken en het perspectief van de inwoners te verbeteren.

Ministeries zetten goede stappen, integrale aanpak ontbreekt nog

De ministers van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) en Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid (LNV) hebben mede namens hun collega-bewindspersonen van BZK, OCW en EZK een aantal brieven naar de Tweede Kamer gestuurd over de belangen, betrokkenheid en activiteiten van het Rijk rond het thema slappe bodem oftewel bodemdaling van veen- en kleigebieden. Hiermee geeft het kabinet invulling aan het verzoek van het Kamerlid Van der Lee (GL) en de aangenomen motie-Geurts (CDA) en reageert zij op de initiatiefnota’s ‘Veen red je niet alleen’ en ‘Droge voeten: naar een klimaatbestendig Nederland’ van Kamerleden Bromet (GL) en De Groot (D66).

Het Platform Slappe Bodem heeft waardering voor de heldere probleemanalyse van de minister van I&W en de erkenning dat bodemdaling een Rijksbelang is waarin het Rijk bovendien een systeemverantwoordelijkheid draagt voor Ruimtelijke Ordening, maar ook voor cultureel erfgoed. Daarnaast zet het Platform ook enkele kanttekeningen.

De minister meldt dat ‘het Rijk via thematische invalshoeken werkt aan een Rijksbrede aanpak van bodemdaling als cross-sectoraal thema door een reeks aan maatschappelijke opgaven.’ Bodemdaling is een breed probleem dat invloed heeft op veel beleidsterreinen en verschillende effecten heeft op stedelijke gebieden en landelijke gebieden die op termijn tot miljardenschades leiden aan economie, natuur en bebouwing.

Op nationaal niveau is de laatste jaren vooruitgang geboekt. Het is goed te zien dat de ministeries hun verantwoordelijkheden invullen, met name op het gebied van kennisontwikkeling. Daar ziet het Platform dat er grote stappen gezet (gaan) worden mede dankzij investeringen van het Rijk, waarmee het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling een impuls krijgt. De aangekondigde investeringen in de Regio Deal Bodemdaling Groene Hart, het onderzoeksprogramma Living on soft soils (LOSS) en veenweideprojecten in het kader van de Klimaatenveloppe zijn noodzakelijk om goede keuzes en oplossingsrichtingen te ontwikkelen om bodemdaling af te remmen of zelfs te stoppen. In een laaggelegen land als Nederland is het cruciaal om adaptief met de gevolgen van klimaatverandering om te gaan en bodemdaling is voor een groot deel van Nederland hierin een belangrijke en complicerende factor.

Het is echter teleurstellend dat de minister van I&W (mede namens eerder genoemde ministeries) niet meer ambitie toont in dit voor Nederland toch zo elementaire probleem. Door nu in te zetten op een samenhangend nationaal programma met integrale aansturing zou veel schade voorkomen kunnen worden, nu en in de toekomst. De verantwoordelijkheid van de minister van BZK voor een ‘goede leefomgeving’ gaat niet ver genoeg als garantie en aansporing om werk te maken van het tegengaan van bodemdaling. In haar analyse reikt de minister oplossingen aan, maar ze zet niet door om deze oplossingen ook breder en samenhangend toegepast te krijgen. Daarmee zijn de decentrale overheden, inwoners en ondernemers nog onvoldoende geholpen.

De minister geeft bijvoorbeeld aan dat de wet- en regelgeving om nieuwbouw klimaatbestendig uit te voeren beschikbaar is en dat gemeenten daarvan gebruik moeten maken. In praktijk zijn er echter meer doelen en regels op andere terreinen die het moeilijk maken voor gemeenten om eisen voor klimaatbestendigheid op te leggen aan (project)ontwikkelaars en aannemers. Bovendien is niet altijd

de benodigde capaciteit en kennis aanwezig. Het nationaal stellen van eisen aan klimaat- en bodemdalingsbestendigheid van nieuwbouw zou wenselijker en effectiever zijn.

Op lokaal en regionaal niveau komen veel concrete problemen ten gevolge van bodemdaling samen. De integrale aanpak hiervan is een van de grootste opgaven van decentrale overheden. Het Rijk wilde integrale aanpak van ruimtelijke thema’s oppakken via de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Het Platform Slappe Bodem blijft met het Rijk in gesprek om de integrale aanpak van bodemdaling op alle niveaus te versterken.

In de media over bodemdaling

De afgelopen tijd is er weer veel aandacht in de media geweest voor problematiek rond bodemdaling. Onder andere onze interviews in Stadszaken en Analyse Nederland, dat is gedistribueerd bij het Financieele Dagblad. Of haal inspiratie uit de aanpak in Kanis (gemeente Woerden) in het artikel uit AD Woerden.

In onderstaande PDF vindt u een overzicht van de berichten sinds april. Ze zijn gecategoriseerd op onderwerp:

  • Droogte/ Grondwaterstanden
  • Funderingen
  • Inspiratie cases
  • Alternatieve teelten op veenweidengrond
  • Ontwikkelingen bodemdaling  

Feitelijke kennis over bodemdaling
Wilt u ook beschikken over de juiste feiten over bodemdaling? Deze kennis is te vinden bij de Q&A op de website van het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling. Daar is over diverse aspecten van bodemdaling informatie te vinden.